Featured Create an Ad

Makalu

Blogs » Kagaggun Labarai » Da Iyayena

Da Iyayena

  • Tsaye nake ina kallon saman rufin ?akinmu, na shiga tunanin yadda muka kwana cikin saukar ruwan sama, kasantuwar muna cikin yanayi na marka-marka, har zuwa gabanin sallar asubahi kafin ya tsagaita. Ruwan da ya ?are akanmu, ?akin da muke ciki kwanon ya bu??ule ruwa ko'ina yake zuba ya ji?a duka shinfi?armu, a tsugune muka kwana wasu kuma a tsaye, a haka muka kasance har garin Allah ya waye ya yi tangaras, sanyi ya gama ratsa duk illahirin sassan jikinmu, in da sabo mun riga mun saba da wannan rayuwa mai cike da ru?ani, haka muka fito daga cikin ?akin tsamo-tsamo kowa ya kama gabansa babu wanda ya yi yun?urin yin sallar asubahi ko neman sanya tufafi.

    Zama na yi akan dakalin dake gefen ?akinmu, na yi tagumi hannu bibbiyu, tun ina ?an shekara bakwai ban san ya duniya take ba ban san ina na dosa ba amma da garin Allah ya waye abu biyu nake fara tunani. 

    'Shin ta wace hanya zan samu abin karin kumallo?'

    Har kawo iyanzu da shekaruna ya kai sha biyar tunanina kenan, sai kuma tunanin Iyayena da kullum yake cika min zuciya.

    "Shin anya iyayena suna kaunata kuwa?"

    Tambayar da ba ni da amsarta, wasu siraran hawaye ne suka sauka a kuncina, na sanya hannu na goge, sai na kuma tambayar zuciyata.

    'Shin ta wace hanya zan samu ku?in da zan ciyar da kaina?'

    Domin a irin wannan lokaci ba lallai na samu abincin kalaci a gidajen mutane ba, musamman da unguwar ta kasance na talakawa suma rayuwar suke hannu baka-hannu kwarya. ?angaren unguwannin masu hannu da shuni kuwa, a irin wannan lokaci ba kasafai suke ta shi barci da wuri ba, musamman yau da ta kasance ranar hutun ?arshen mako.

    "Ni Ashiru yaushe zan zama cikakken ?a mai ?anci kamar yadda sauran ?a?a suke zaune a gaban Iyayensu cikin gata?"

    Na tambayi kaina a fili, *DA IYAYENA*, na zama tamkar maraya wula?antacce a idon duniya, banda sauran gata, ni ke kula da tarbiyyata da abincina, ina nan ina gararamba a wata duniyar da babu dangin iya ba na Baba, domin bi?ar abin da zan sanyawa bakin salatina, sabulun wanki da sutura, babu mai kula da lafiyata, na ci ko na sha babu mai tambayata, kuma  Iyayena suna raye, suna can wata duniya ina nan ina garari a wata nahiya mai cike da rudani.

    "Ko ta yaya zan mayar da hankalina na yi karatu cikina babu ya?a, yaushe Iyayena zasu waiwayeni susan halin da nake ciki?"

    Na tambayi kaina a fili babu amsa. Shi kansa Malam Tanimu in mun samu abun amfani amshewa yake yi, mun yi masa yawa babu yadda zai iya kulawa da tarbiyyar mu, kuma kullun rana sai an kawo sabbin yara ?anana don yin karatun Allo, ba kuma ya fasa kar?ansu. Iyayenmu sun kawomu Almajiranci sun yasar wa duniya ta raine mu, basa waiwayenmu balle susan halin da muke ciki. 

    Na sauke gauron numfashi, na mi?e tsaye domin zama bai ganni ba da hutun jaki da kaya a kai, na wuce dan samawa kaina mafita kafin cikina ya soma ?ugin yunwa, sannan ?arfe goma na safe muna da darasu, in ban dawo kan lokaci ba, na ci ba?in duka wurin manyan Almajirai masu kula da mu.

    Tafiya nake ban san ina na dosa ba, kusan hankalina baya jikina, a haka har na isa wata unguwa ta ?un-?un Talakawa, na hangi yara a bakin wani kwazazzabon rafi, da sauri na isa gurin na taras da wasu yaran suna ciki suna tsamar yashi, wani guntun murmushi na saki dan tsantsar murnar samun mafita da na yi a nan take, sai na cire rigar jikina na aje akan wani dakalin wani gida dake gefen rafin, na na?e ?afar wandona naje na shiga cikin rafin na soma tsintar kayan tsa?i, danginsu gwangwani, ?arfe da sauran kayayyaki da ake samu a cikin kwatami ko rafi na tsa?i. Lokuta da dama wayon da nake yi kenan a cikin unguwanni, dan samun tsa?i na siyar na samu ku?in siyan abinci, sabulu da ?an ?ananun abubuwa da zan iya siyawa kaina.

    Minti biyar da shigata na soma tsince-tsince, tsautsayi baya wuce ranarsa, banyi aune ba na taka wata kwalba ta shige min cikin ?afata ta yi min mugun yanka, a gigice na tsandara wani irin ihu saboda tsabar azaba dana ji ya ratsa kwanyata, ihun da ya gigita yaran da suke tsamar yashi suka saki cebur suka arce a guje, cikin hanzari na tsuguna na kai hannuna wurin tafin ?afata na fincike kwalban da ?arfi, jini kawai yake fita wanda har ya fara sauya kalar ruwan rafin daga in da nake tsaye, cikin hanzari na fito daga kwazazzabon rafin na je na zauna a dakalin dana aje rigata, hawaye ya gama wanke fuskata, na ?ago ?afata ina kallon yadda na yanke, hankalina ya yi matu?ar tashi, na kuma ?arkewa da sabon kuka wiwi, na tsorata sosai musamman yadda naga jini yana fitowa daga gurin yankar, duk na ?ata jikina, rigata na ?auka na ?aure ?afata, minti biyar baya na ji wani irin sanyi yana ratsani, zazza?i yana barazanar rufeni wanda na ta alla?a shi da tsabar firgicewa ce.

    Wani Dattijo ne na hango yana tafiya a nutse har ya wuce ni sai ya tsaya, yana kallona cike da tausayawa, ya shiga tambaya ta.

    "Kai yaro me ya sameka jikinka duk jini haka?"

    "Yankewa na yi da kwalba a cikin rafi naje tsintar tsa?i"

    Na ba shi amsa cikin rawar murya a gaggauce.

    "Subhanallahi! yaro meyasa ba kwa tausayin kanku, haka kawai ku jawowa Iyayayenku masifa a yadda muke fama da wannan rayuwa na halin babu, yanzu ina gidanku yake?"

    "Ba ni da gida a nan sai..."

    Na ba shi amsa ina shasshekar kuka.

    "To ina Iyayanka suke ko sun rasu ne?"

    Dattijon ya katse ni da tambaya cikin ?aga murya.

    "Da Iyayena, amma basa tare da ni, ni Almajiri ne"

    "Wace Makaranta kake?"

    "Makarantar Malam Tanimu na kan kwana"

    Dattijon ya girgiza kansa cike da tausayawa ba tare da ya ce komai ba, ya juya ya tsayar da wani ?an acaba ya matsa kusa da shi ya yi masa kwantance, ban san yadda suka yi ba, Dattijon ya dawo gareni ya umarceni da na mi?e ya taimaka min har zuwa gurin ?an acaba na hau mashin kana ya ce.

    "Ka kai shi chemist ?in Nuhu dake kan hanya, ina biye da ku a baya"

    ?an acaba ya amsa da to, ni dai ban iya cewa komai ba saboda ni ka?ai na san irin azabar da nake sha, a haka muka wuce ina makyarkyatar sanyi. Da isarmu ?an acaba ya taimaka mini muka shiga cikin chemist ?in Nuhu na zauna bisa benci, ?an acaba ya yi masa bayani ina jinsu ban iya tankawa ba, Nuhu ya kwance rigar dana ?aure ?afata yana ?igar jini ya shiga duba inda na yanke, tunda naga yana girgiza kai nasan ba ?aramin rauni na yi ba.

    "Subhanallahi! wannan yankar ya shigar ciki sosai"

    Ban iya cewa komai ba saboda tsananin azabar da yake ratsa kwanyata, kuma hakan ya yi dai-dai da isowar Dattijon nan, ya gaisa sa Nuhu ya shiga koro masa bayanin abin da ya faru, cikin jimami Nuhu ya ce.

    "Baba ina ga sai kun dangana zuwa babban asibiti saboda yankar ya shiga ciki sosai kuma ya zubar da jini"

    "Innalillahi wa inna ilaihir raji'un, yaro ka taimaka ka ?anyi masa wani abu, a yanzu haka daga ni sai naira ?ari biyu, nima taimakonsa na yi, in yaso sai nasa ?an acaba ya kai shi can makarantar su"

    Nuhu ya jinjina lamarin ya ?ago kai ya kalle ni cike da tsantsar tasauyi.

    "Shi kenan bari na yi masa allurar kashe zafi dana tetanus"

    "Yauwa nagode Allah ya yi maka albarka, kai ma ka yi taimakon musulunci"

    Nan Nuhu ya yi duk taimakon da zai iya min, ina kallonsu ni ka ?ai nasan azabar dana ke sha, ya?i ta?a ?afata a cewarsa babu abin da zai iya min a kai iya ka allura da magani daya bani, nan take na ji tashin zuciya, a sannan ne yake tambaya ta ko na ci abinci? bayan ya gama allurar, na girgiza masa kai alamar a'a.

    "Subhanallahi ai da banyi maka allurar ba sai ka ci wani abu. Baba a sama masa abinci ya ci, sai ka bar ku?inka ka siya masa abincin, na yi masa komai a kyauta"

    Ya ?are maganarsa yana duban wannan Dattijo. 

    "Nagode sosai Allah ya ?ara rufa maka asiri duniya da lahira"

    Cewar Dattijo cike da tsantsar farin ciki, haka ya taimaka min na mi?e tsaye muka fito ina ?ingishi ya azani bisa mashin, ya mi?awa ?an atsaba ?ari biyu.

    "Ka cire naira ?ari, sai ka tsaya a hanya ka siya masa ?an wake a rumfar Jimmala sai ka wuce da shi makarantar Malam Tanimu ka yi masa bayani"

    ?an acaba ya amsa yana godiya, na ?ago kai na kalli wannan Dattijon na ce cikin rawar murya.

    "Baba nagode Allah ya saka da alkhairi"

    "Babu komai yaro Allah ya baka lafiya"

    Na ce Amin kana ?an acaba ya wuce dani ina kukan zucci.

    ******

    Bayan mun isa makarantarmu ?an acaba ya tsaya ya saukeni ya taimaka min zuwa kan dakali na zauna ina nishi, ya hango malaminmu cikin wata baranda ya isa wurinsa ya risina suka gaisa ya shiga ba shi labarin komai kamar yadda Dattijo ya umarce shi, malaminmu ya yi masa godiya ya wuce. Malam ya taso ya tawo inda nake zaune tare da wani babban Almajiri mai suna Sani, suka tsaya a kai na.

    "Dan ubanka ina ka je ka ji wannan ciwon?"

    Sani ya jefa min tambaya wanda ya hautsina min ciki, saboda ina tsananin tsoronsa, na kasa ba shi amsa ina rawar baki.

    "Kaga ja irin yaro, ba tambayarka ake ba ka yi shuru?"

    Cewar Malam yana daka min tsawa, kuka na fara yii ban iya furta komai ba, wani wawan mari Sani ya sakar min sai da na ga taurari biyu, ban gama dawowa hayyacina ba ya dun?ule hannu ya sakar min ?ola a kai, a zabure na dafe kaina na saki gigitaccen ihu saboda ra?a?in azabar daya ratsa kwakwalwata.

    "Uban wa zaka yiwa kuka, ko wani ya aike ka? Ai jiki magayi kuma ka sani sisina ba zai yi ciwo ba, ubanka zan kira yanzu ya zo ya ?auke ka ya kai ka asibiti, sha sha shan yaro"

    Malam ya fa?a a hasale yana tusa hannu a aljihun rigarsa yana lalubar wayar nakia ?in sa, ya ciro ya lalubo number Mahaifina ya danna wajen kira, bugu ?aya ya ?auka suka gaisa ya shaida masa halin dana ke ciki, ban san amsar da babana ya ba shi ba na ji dai Malam yana fa?ar.

    "Sai ka zo ?in Allah ya kawo ka lafiya"

    Daga haka suka yi sallama ya sauke wayar, bai cemin uffan ba ya wuce yana gyara babban rigarsa, Sani ya rufa masa baya.

    ******

    Haka na kwana cikin azaba babu wanda ya damu dani, na zama abin kyama cikin ?an uwana Almajirai, duk sun?i kwanciya kusa dani saboda warin da ?afata ta fara yi, ba komai a cikina tun ?an wake dana ci da safe ban ?ara cin abinci ba, har zuwa wayewar gari. Haka na rarrafo na fito daga ?akinmu dan bana iya taka ?afar saboda ta kubbura sosai, na zauna bisa dakali ina mai da numfashi, babu sallah balle na samu halin yin wanka, a yanayin dana ke ciki dabba ta fini daraja, dan ita in aka turke ta guri guda ana bata abinci da ruwa, ni kuwa ba ni da wannnan gatan. In da mutum yana iya fidda kukan jini lallai dana fidda saboda irin azabar dana sha a rayuwata, da kuma wuya tana kisa dana jima a barzahu. Haka na kwanta bisa dakalin ina fidda numfashi da kyar yunwa ta gama galabaitar da ni, ga jikina da ya yi mugun zafi mutuwa kawai nake jira ta ?aukeni, tun ina jin hayaniyar mutune har komai ya ?auke min ?if kamar an ?auke wutar lantarki, ban kuma sanin duniyar dana ke ciki ba sai da na farka na ganni bisa kan gadon asibiti, an ?aura min ruwa ga ?afa ta lullu?e da bandeji.

    Na juya fuskata gefe ina kallon mutanan dake kai na, naga Malam tare da Mahaifina sai Sani, duk suna tsaye sunyi jugum-jugum da tsammanin farkawata. Siririn hawaye ya shiga gangarowa a kunci na, yanzu na fahimci cewar suma na yi aka kawoni asibiti, ashe har Mahaifina ya zo bana cikin hayyacina. Mahaifina ya matso jikin gadon yana cewa.

    "Sannu Ashiru ya jikin naka?"

    Na kau da kaina fege ina nishin kuka, kwata-kwata bana son ganin fuskarsa, a yanzu ina tantamar anya ba shi ne asalin mahaifina? sakamakon irin yadda ya ?aukeni ya kawoni karatun Almajiranci babu wata kulawa ta iyaye an maisheni mara galihu. Kuka mai sauti na ?arke da shi sosai, wanda yajawo hankalin mutanan dake cukin ?akin, na shiga cewa.

    "Ni nasan ba ni da sauran gata dan bani da kowa a duniya, dan Allah Baba ka ?aukeni ka kai ni gurin asalin iyayena ko ?ila zan samu gata a gunsu"

    "Kai dan ubanka ni kake gayawa haka? kana cikin hankali na kuwa?"

    Cewar Babana cikin masifa.

    "Ai Mal. Hadi na gaya maka Ashiru ya zama ?an iska, baya tsayawa ya yi karatu sai yawo da rashin ji"

    Cewar Malam yana gayawa Babana haka. Na ?ago jajayen idona ina kallon Malam cike da mamakin ?aryar daya shinfi?a a kai na.

    "Mal. Tanimu ta yaya zaka barshi yana wannan rayuwa, ku ri?a hukunta shi da kyau. Wannan shi ne ka?ai gatan da zan iya baka, in zaka tsaya ka yi karatu to, in kuma iskanci ka za?arwa kanka to ka sani sai dai ka sauya wani uban ba dai ni ba"

    "Baba anya kana tausayina?"

    Sani ne ya gwa?e min baki yana sababin fa?a, wasu mata da suka shigo dubiya ?aya ta matso kusa damu.

    "Bai kamata ka bigeshi ba, ka sani ko ra?a?in ciwo ya sanya shi fa?ar haka? ya kamata ku yi masa uzuri"

    Matar ta ce tana jan kujera ta zauna a gefen gadona, tana ?are min kallo cike da tausuyi. 

    "Ai Hajiya yaron nan ?an iska ne, baya jin magana baki ga rashin kunya yakewa Babansa ba"

    Cewar Malam cike da jin haushi. Hajiyar ta yi murmushi ta kalleni.

    "Ya sunan ka?" 

    "Ashiru"

    Na bata amsa.

    "Meyasa kakewa Baban ka rashin kunya, anya kana so ka yi albarka kuwa?"

    Na fashe da kuka mai tsanani.

    "Hajiya zaki iya aika ?anki Almajiranci tun yana ?an shekara bakwai, baki san cinsa ba da shansa ba, ?anki ya koma tamkar marayan da ba yi da Uba da Uwa, kin sakarwa duniya ta ba shi tarbiyya?

    To wannan shi ne abin da Mahaifina ya min, ina ce a kawai Almajiran da iyayensu suka basu kulawa tare da yawan kawo musu ziyara, sannan Malaminsu yana kulawa dasu sosai tare da basu abinci mai kyau,  to ni wannan gatan na rasa"

    Haka na cigaba da bata labarin rayuwar da nake ciki, tun da na fara sanin ciwon kaina har zuwa yau dana farka na ganni a asibiti, kuka nake kamar raina zai fita duk mutanan ?akin sai da suka taya ni kokawa, ?arar fanka ne kawai ke tashi tare da sautin kukana. Hajiya ta goge kwallarta ta kasa cewa komai, sai da na ?auki minti goma ina kuka kafin Hajiya ta shiga lallashina da kyar na iya yin shuru ina mai da numfashi. Hajiyar ta juya tana kallon Mahaifina da ya yi shuru kamar ruwa ya cinye shi, Mal. Tanimu sai zare ido yake saboda yaji kunya sosai, Sani kuma sunkuyar da kai ya yi ?asa yana muzurai duk sun kasa ?aryata zance na.

    "Ni sunana Hajiya Zainab, mataimakiyar shugabar ?ungiyar kare ha??in ?an Adam na jihar Kaduna, mun kawo ziyara wannan asibitin Dutse domin mu bada tallafi ga gajiyayyu. A gaskiya jikina ya yi sanyi. Ya kamata iyaye mu sani, ?a?anmu amana ce da Allah ya dan?a mana, kuma a ranar gobe ?iyama sai mun amsa tambayoyi game da yadda muka ri?e su. ?a?anmu sune manyan gobe, muddun muka tauye rayuwarsu tun suna ?anana, tofa gaba mu ne za muyu kuka dasu, yadda muka basu tarbiyya haka suma zasu bawa nasu ?a?a da ?annensu tarbiyya, mu ri?a sara muna duban bakin gatari. Kai kuma Malam a gaskiya akwai gyara a lamarinka, Malamai nawa ne suke kula da tarbiyyar Almajirai, yaro harya girma hannunsu gwanin sha'awa, saboda basa ha?ama suna amsar adadin wanda zasu iya ne, sannan a gidansu ana dafa abinci da za a rabawa yara su ci. Meyasa kai ba zaka zama irinsu ba?

    Dan Allah mu gyara mu tuna cewa duk abin da muke yi Allah yana ganinmu kuma akwai ranar da zamu tsaya a gabansa mu amsa duk abin da muka aikata walau alkhairi ko sharri. Dan haka ni na ?auki al?awarin zan sanar da manyanmu domin ku samu tallafin da za a yiwa kamarantar ku gyara da kuma sadakar abinci".

    Haka Hajiya ta yi ta jero bayani, daga ?arshe ta ?auki nauyin karatun boko na, ta ciro ku?i masu kauri ta bani kyauta, ta amsa number Mal. Tanimu da al?awarin zata kira shi, haka suka yi mata godiya sosai kafin suka tafi.

    Sati na ?aya a asibitin dutse aka sallame ni, Mahaifina ya wuce da ni garinmu Birnin Gwari dan na ?arasa jinya ta a can.

    ******

    Watana guda a garinmu a lokacin na ji sau?i sosai, na ga gata gurin iyayena musamman Mahaifiyata da tun farko da ta nuna rashin amincewarta a kai ni Almajiranci, lokacin da ta ganni tare da Mahaifina ya dawo dani har kuka ta yi ta tausaya min sosai, yanzu ga shi har wani ?an ?iba na yi da haske saboda kulawar dana samu a gunta. Haka Babana ya ?aukeni ya dawo dani makaranta, na sha mamakin yadda aka soma gyarar makarantarmu, wanda na samu labarin cewar gwamnati ne ta ?auki nauyin gyara mana, duk kuwa a sanadi na. Kwana biyu da dawowata na ga sauyi a gurin Mal  Tanimu sai jana a jikinsa yake, a ?an zaman da na yi na kula da ya sauya halayyarsa, kullun kuma a gidansa sai an dafa mana abinci an raba mana, in bai ishemu ba ne sai mu yi bara.

    Cikin ?an?anin lokaci an kammala aikin gyarar makaranta, har kaya aka raba mana sadaka kala bibbiyu. Hajiya Zainab ta zo har makarantarmu ta ga aikin ta kuma gayawa Malam zancen boko data ce zata sanya ni, bai yi mata musu ba ya ce ya aminci amma a sanya ni makaranta nan cikin Rigasa saboda karatun Allo na. 

    *******

    Cikin watanni na zama mai cikakken ?anci da gata, na tabbatar cewa *DA IYAYENA* a duniya, yanzu mahaifina yana zuwa duba ni a kai-a kai tare da ?an ku?in kashewa da kuma kyautar abinci da yake bawa Malam. Makarantar Mal. Tanimu ya yi fice sosai, yanzu da yawan makarantun Almajirai gwamnati ta gyarasu, Malamai sun ?aura ?amarar koyar da yara bisa gaskiya da ri?on amana.

    ?arshe...

    *Rahma ce*

    Read, Comment, Like

No Stickers to Show

X

Da Dumi-Dumin Su

  • Mon at 1:39 PM
    Posted by Bakandamiya
    Uwargida ba za ki yi dana sanin koyan yadda ake yoghurt in fruits ba. Domin kuwa kayan dadi ne sosai da sosai kuma cikin mituna kalilan za ki hada. Ba a ba yaro mai kiwiya!!! Wannan recipe yana daya daga cikin recipes da muka koyar a zauren Free Ramadhan Classes with Umyuman a nan Bakandamiya. Abu...
  • Hadin special salad nawa na musamman ne! Ga sauki ga dadi, uwargida sai kin gwada za ki bani labari! Wannan ma yana daya daga cikin recipes da muka koyar a Ramadan a shirin girke-girkenmu wadda aka gabatar a zauren Free Ramadhan Classes with Umyuman. Shin ko kin tuna gashin tsokar kaza da muka koya...
  • Red velvet cake, cake ne da mutane da dama suke so kuma kuma suke son ci. Saboda haka, akwai hanyoyi daban-daban na yin red velvet cake, ga yadda na ke nawa cake din na kawo muku. Wannan yana daya daga cikin recipes da muka koyar lokacin Ramadan anan Bakandimya. Domin ganin duk jerin recipes din da...
  • Bismillahi rahmanir Rahim Godiya ta tabbata ga Allah Ubangijin talikai. Tsira da amincin Allah su tabbata ga Annabi Muhammad, da alayensa da sahabbansa baki daya. Lalle haduwar Idi da Jumma’a wani abu ne da ya saba faruwa lokaci zuwa lokaci. Hakan ya taba faruwa a zamanin Manzon Allah (S.A.W...
  • Lemun zaki ko orange juice lemu ne mai dadi da kuma tarin amfani a jiki. Ga yadda na ke lemun zaki na a gida. Da farko wannan recipe mun koyar da shi ne a shirinmu na Ramadan cikin zauren Free Ramadhan Classes with Umyuman. Shin yaya ki ke yin lemon zakinki? Ga yadda na ke nawa, ki gwada wannan!&nbs...
  • Bismillahi rahmanir Rahim Dukkan yabo da godiya sun tabbata ga Allah Mai girma da daukaka. Salati da sallama su kara tabbata ga Manzon Allah, da iyalansa da Sahabansa. Mece ce layya? Layya ita ce: Abinda ake yankawa na dabbobin ni'ima (rakumi da shanu da rago da akuya) ranar idin babbar sallah, d...
View All