Azumi wani muhimmin nau’i ne na ibada da ake samu a kusan dukkan manyan addinan duniya. A ma’anarsa gamammiya, azumi yana nufin ƙin cin abinci ko sha na wani lokaci da niyyar ibada, tsarkake rai, ko kusantar Ubangiji. A wasu lokuta kuma ana ƙara hana wasu abubuwa na jin daɗi kamar kusantar iyali ko wasu halaye domin a mayar da hankali ga ibada da tsarkake zuciya.
Ma’anar azumin nafila
Kalmar nafila ta samo asali ne daga harshen Larabci, wadda asalin ta shi ne nafl, ma’ana ƙari ko abin da ya wuce wajibi. Wannan fahimta ta harshen Larabci ta nuna cewa nafila wani abu ne da mutum yake yi bayan ya cika abin da addini ya ɗora a kansa a matsayin wajibi. A wannan mahanga, nafila ba abin tilas ba ne, sai dai wani nau’i na ƙari wanda ke ƙara lada ko kusanci ga Allah.
Ma’anar nafila a mahangar harshe tana bayyana cewa azumi ko ibadar da aka yi fiye da abin da ya zama wajibi yana nufin ƙarin ƙoƙari, ƙarin sadaukarwa, da ƙarin ibada wanda mutum yake ɗauka da son ransa, domin samun lada ko tsarkake zuciya. Saboda haka, nafila na nufin duk wani abu mai kyau da mutum ya yi domin ƙara lada ko ƙara kusanci ga Allah wanda bai zama tilas ba.
Ma’anar azumin nafila a Musulunci
A fannin shari’ar Musulunci, azumin nafila shi ne azumin da Musulmai suke yi ba tare da wajibci ba, domin neman lada daga Allah da ƙara kusanci da Shi. Wannan azumi na sa kai yana da lada na musamman, kuma malamai sun bayyana cewa duk wanda ya yi azumin nafila yana samun lada sosai, yayin da wanda bai yi ba ba zai sami zunubi ba, domin ba tilas ba ne.
Fahimtar azumin nafila a Musulunci tana haɗawa da duk nau’o’in azumin da Annabi (SAW) ya yi, kamar azumin Litinin da Alhamis, azumin kwanaki shida na watan Shawwal, azumin ranar Arafah da Ashura, da sauran azumai na sa kai da bawa ke yi domin ƙarin lada.
A sauran addinai ma, akwai irin wannan azumi na sa kai. A addinin Kiristanci, mabiyan addini suna yin azumi Lent na ƙarin ibada domin neman kusanci da Allah ko tuba. Wasu suna yin azumi a lokuta na musamman kamar lokacin , inda ake rage cin abinci ko wasu abubuwa na jin daɗi domin mayar da hankali ga ibada.
A addinin Yahudanci, akwai azumi na sa kai wanda mabiyan addini ke yi domin neman gafara ko kusanci ga Allah, musamman a ranakun da ba tilas ba. Haka kuma a addinin Hindu, mabiyan addini suna yin azumi na sa kai a ranaku kamar domin tsarkake rai, horar da jiki, da ƙara kusanci ga Ubangiji.
Matsayin azumin nafila a Musulunci
A Musulunci, azumin nafila yana ɗaya daga cikin muhimman hanyoyi na ƙara kusanci ga Allah bayan cika azumin wajibi kamar na watan Ramadan. Wannan azumi na sa kai yana da matuƙar lada, kuma malamai sun bayyana cewa yana taimakawa wajen tsarkake zuciya, gyara kura-kuran ibada, da ƙarfafa ruhin bawa. Azumin nafila ba tilas babne ga kowa, sai dai wanda ya yi shi da niyyar ibada zai sami lada mai yawa.
Matsayin azumin nafila a Musulunci ya haɗa da: ƙarfafa tsoron Allah a zuciya, koyon haƙuri da juriya, da ƙara ladabi ga rayuwar mutum da addini. Haka kuma, azumin nafila yana taimakawa wajen gyara kurakuran da ka iya faruwa a azumin wajibi, saboda ana ɗaukar ladar nafila a matsayin ƙarin lada da Allah ke yi ga bawa mai son yin ƙarin ibada.
Hujjoji daga Alƙur’ani da Hadisi
Shari’ar Musulunci ta tabbatar da darajar azumin nafila ta hanyar nassoshi daga Alƙur’ani da Hadisi. A cikin Alƙur’ani, Allah ya nuna cewa wanda ya ƙara ibada da niyyar ƙari zai sami lada mai yawa. Misali, ayoyin da ke nuni da azumi suna bayyana lada da rahamar Allah ga waɗanda suka yi ƙarin ibada ta sa kai, ba kawai farilla ba.
A Hadisi, Annabi ya bayyana muhimmancin azumin nafila a lokuta daban-daban. Akwai Hadisai da yawa da suka nuna cewa Annabi yana yin azumi fiye da azumin da aka wajabta masa, misali azumin Litinin da Alhamis, azumin kwanaki shida na watan Shawwal, azumin ranar Arafah, da azumin ranar Ashura. Annabi ya ce wannan azumi na nafila yana ƙara lada da kusanci ga Allah kuma yana cike giɓin azumin wajibi da aka samu tangarɗa a ciki.
Nau’o’in azumin nafila a Musulunci
Azumin Litinin da Alhamis
Azumin Litinin da Alhamis yana daga cikin shahararrun azumai na nafila da Musulmi ke yi domin neman kusanci ga Allah. Wannan azumi yana da tushe a Hadisan Annabi Muhammad (SAW), inda ya nuna cewa a waɗannan kwanaki ne ake gabatar da ayyukan bayin Allah gare Shi. Saboda haka Annabi ya fi son ayyukansa su kasance a gabatar da su yayin da yake cikin ibadar azumi.
Annabi Muhammad (SAW) ya kasance yana kula sosai da wannan azumi, kuma sahabbansa sun ruwaito cewa ya kasance yana azumin Litinin da Alhamis akai-akai. Wannan yana nuna muhimmancin wannan ibada ta nafila wajen ƙara tsarkake zuciya da ƙarfafa dangantaka tsakanin bawa da Ubangijinsa.
Annabi (SAW) ya ce: “Ana gabatar da ayyuka ga Allah a ranar Litinin da Alhamis, kuma ina son a gabatar da aikina yayin da nake azumi.”
(Hadisi: Tirmizi)
Haka kuma an tambayi Annabi dalilin da ya sa yake azumin Litinin, sai ya ce: “Wannan rana ce da aka haife ni a cikinta, kuma a cikinta aka saukar min da wahayi.”
(Hadisi: Muslim)
Saboda haka azumin Litinin da Alhamis yana taimaka wa Musulmi wajen ƙara yawan ibada, gyaran halaye, da kuma kula da ayyukan da yake aikatawa domin su kasance masu kyau a lokacin da ake gabatar da su ga Allah.
Azumin sitta Shawwal
Bayan kammala azumin watan Ramadan, Musulmi ana ƙarfafa su su yi azumin kwanaki shida a watan Shawwal. Wannan azumi yana da falala mai girma sosai a Musulunci, domin yana nuna cewa bawa yana ci gaba da ibada bayan kammala abin da ya zama wajibi.
Annabi Muhammad (SAW) ya bayyana falalar wannan azumi a cikin hadisi, inda ya nuna cewa wanda ya yi azumin Ramadan sannan ya ƙara kwanaki shida na Shawwal zai samu lada kamar wanda ya yi azumi tsawon shekara guda.
Hadisi ya ce: “Duk wanda ya yi azumin Ramadan sannan ya bi shi da azumin kwanaki shida na Shawwal, to kamar ya yi azumi ne shekara gaba ɗaya.”
(Hadisi: Muslim)
Malamai sun bayyana cewa wannan lada mai yawa yana zuwa ne saboda ka’idar lada a Musulunci inda kowane aiki mai kyau ake ninka ladarsa sau goma. Saboda haka Ramadan (kwanaki 30) idan aka ninka lada sau goma zai zama kamar kwanaki 300, sannan kwanaki shida na Shawwal idan aka ninka su sau goma za su zama 60, wanda ya kai kamar shekara ɗaya.
Wannan azumi yana ƙarfafa Musulmi su ci gaba da ibada bayan Ramadan, yana kuma taimaka musu wajen kiyaye kyawawan halaye da suka koya a watan azumi.
Azumin Ranar Arafah
Azumin ranar Arafah yana daga cikin manyan azumai na nafila masu falala sosai. Wannan azumi ana yin sa ne a ranar 9 ga watan Dhul Hijjah, ranar da mahajjata suke tsayawa a filin Arafah yayin aikin Hajji. Ga waɗanda ba su halarci Hajji ba, yin azumi a wannan rana yana da falala mai girma, domin yana zama hanyar neman gafarar Allah da tsarkake zuciya daga zunubai.
Annabi Muhammad (SAW) ya ce: “Azumin ranar Arafah ina fatan Allah zai kankare zunuban shekarar da ta gabata da kuma shekarar da ke zuwa.”
(Hadisi: Muslim)
Saboda haka azumin Arafah yana daga cikin azumai mafi falala a Musulunci. Yana ƙarfafa Musulmi su yawaita tuba, zikiri, da addu’a a wannan rana mai albarka.
Azumin Ranar Ashura
Azumin ranar Ashura yana faruwa ne a ranar 10 ga watan Muharram. Wannan azumi yana da alaƙa da wani muhimmin lamari na tarihi a addini, wato ranar da Allah ya ceci Annabi Musa da mutanensa daga Fir’auna.
Lokacin da Annabi Muhammad (SAW) ya zo Madina, ya tarar Yahudawa suna azumin wannan rana. Da ya tambaye su dalili sai suka ce wannan rana ce da Allah ya ceci Musa daga Fir’auna. Sai Annabi ya ce Musulmi sun fi kusanci da Musa, sannan ya yi azumin wannan rana kuma ya ƙarfafa sahabbai su yi. Domin bambance Musulmi da Yahudawa, Annabi ya ƙarfafa a haɗa azumin rana ta 9 ko 11 tare da ranar 10.
Hadisi ya ce: “Annabi ya yi azumin ranar Ashura kuma ya umarci mutane su yi azuminta.”
(Hadisi: Bukhari da Muslim)
Haka kuma Annabi ya ce: “Azumin ranar Ashura yana kankare zunuban shekarar da ta gabata.”
(Hadisi: Muslim)
Azumin Ayyamul Bidh
Ayyamul Bidh suna nufin kwanaki uku na tsakiyar kowane wata na kalandar Hijira, wato ranar 13, 14, da 15. Ana kiran su da wannan suna ne saboda hasken wata yana cika sosai a waɗannan kwanaki. Annabi Muhammad (SAW) ya kasance yana ƙarfafa sahabbai su yi azumin waɗannan kwanaki domin samun lada mai yawa da kuma horar da kai wajen ibada. Wannan azumi yana taimaka wa Musulmi su kasance suna ci gaba da ibada akai-akai ba tare da gajiyawa ba.
Hadisi ya ce: “Idan za ka yi azumi daga kowane wata, to ka yi azumin kwanaki uku: ranar 13, 14, da 15.”
(Hadisi: Tirmizi)
Haka kuma Annabi ya ce: “Azumin kwanaki uku na kowane wata kamar azumin shekara ne gabaɗaya.”
(Hadisi: Bukhari da Muslim)
Azumin farkon kwanaki goma na watan Dhul Hijjah
Farkon kwanaki goma na watan Dhul Hijjah suna daga cikin mafi falala a cikin kwanakin shekara. A cikin waɗannan kwanaki ne ake gudanar da manyan ibadu kamar Hajji, sadaka, zikiri da azumi. Azumin waɗannan kwanaki yana taimaka wa mutum wajen tsarkake zuciya da ƙara kusanci ga Allah.
Annabi Muhammad (SAW) ya ce: “Babu wasu kwanaki da ayyukan alheri suka fi soyuwa ga Allah fiye da waɗannan kwanaki goma.”
(Hadisi: Bukhari)
Saboda haka malamai suka bayyana cewa yin azumi a waɗannan kwanaki yana daga cikin manyan ayyukan alheri. Musamman ranar tara (Arafah) tana da falala mai girma kamar yadda aka bayyana a hadisi.
Azumin yawancin kwanakin watan Muharram
Watan Muharram yana daga cikin watanni masu alfarma a Musulunci. Yin azumi a wannan wata yana da falala sosai, musamman bayan azumin Ramadan. Saboda haka malamai sun ƙarfafa Musulmi su yawaita azumi a wannan wata domin samun lada mai yawa da kusanci ga Allah.
Annabi Muhammad (SAW) ya ce: “Mafi falalar azumi bayan Ramadan shi ne azumin watan Muharram.”
(Hadisi: Muslim)
Azumin watan Sha’ban
Watan Sha’ban wata ne da ke tsakanin Rajab da Ramadan. Annabi Muhammad (SAW) ya kasance yana yawaita azumi a wannan wata fiye da sauran watanni (ban da Ramadan).
Nana Aisha (RA) ta ce: “Ban ga Annabi ya cika azumin wata gabaɗaya ba sai Ramadan, kuma ban ga ya yawaita azumi a wani wata ba kamar Sha’ban.”
(Hadisi: Bukhari da Muslim)
Wannan azumi yana zama shiri ga azumin Ramadan, yana kuma horar da mutum wajen ibada kafin watan azumi ya zo.
Azumin Annabi Dawud (A.S)
Azumin Annabi Dawud yana daga cikin mafi falalar azumi na nafila. Wannan azumi yana nufin mutum ya yi azumi rana ɗaya sannan ya sha ruwa rana ɗaya, yana maimaita hakan. Wannan azumi yana nuna daidaito tsakanin ibada da kula da jiki, kuma yana koyar da haƙuri da juriya.
Annabi Muhammad (SAW) ya ce: “Mafi soyuwa azumi a wurin Allah shi ne azumin Dawud; yana yin azumi rana ɗaya ya sha ruwa rana ɗaya.”
(Hadisi: Bukhari da Muslim)
Azumin sa kai
Baya ga waɗannan azumai da aka ambata, Musulmi na iya yin azumi na nafila a duk wani lokaci da ya ga dama, matuƙar ba a cikin ranakun da aka hana yin azumi ba kamar ranar Idi.
Annabi Muhammad (SAW) ya ce a cikin hadisil ƙudusi Allah Ya ce: “Bawa na ci gaba da kusanta ta da ayyukan nafila har sai Na so shi.”
Wannan yana nuna cewa azumin nafila yana daga cikin hanyoyin da bawa ke ƙara kusantar Allah. Yana taimaka wa mutum wajen tsarkake zuciya, ƙara tsoron Allah, da horar da kansa a kan ibada.
Azumin nafila a addinin Kiristanci
Azumin sa kai na addu’a
A addinin Kiristanci, azumin nafila ko azumin sa kai yana ɗaya daga cikin hanyoyin da mabiyan addini ke amfani da su domin ƙara kusanci ga Allah. Wannan azumi ba tilas ba ne, wato ba wajibi ga dukkan mabiyan addini ba, sai dai wanda ya yi shi da niyyar neman lada ko tuba yana samun falala. Azumin nafila na addu’a yana taimakawa mutum wajen mai da hankali ga ruhi, tsarkake zuciya, da ƙarfafa dangantaka da Allah. Yawanci mabiyan addinin suna yin azumin sa kai a lokutan da suke jin cewa suna buƙatar ƙarin kusanci ga Allah, ko domin neman taimako a wani yanayi na rayuwa.
Azumin nafila a Lokacin Lent
Azumin lokacin Lent yana ɗaya daga cikin sanannun azumai a addinin Kiristanci. Wannan lokaci yana farawa ne kwanaki 40 kafin Ranar Ista, kuma mabiyan addini suna rage cin abinci ko wasu abubuwan jin daɗi domin mayar da hankali ga ibada, tuba, da ƙara tsoron Allah. Azumin wannan lokaci na sa kai ne, domin babu wanda aka wajabtawa, sai dai wanda ya yi shi da niyyar neman lada da kusanci ga Allah zai sami falala. Wannan azumi yana taimaka wa mabiyan addinin Kiristanci wajen tunani mai zurfi game da rayuwarsu, ƙarfafa juriya, da kuma tunawa da sadaukarwa da tsarkake zuciya.
Azumin mutum ɗaya domin ibada ko tuba
A Kiristanci, mutum na iya yin azumi na sa kai a kowace rana ko wata domin nemi tuba daga zunubi, ƙara kusanci da Allah, ko ƙarfafa ruhin ibada. Wannan azumi yana ba mutum damar mai da hankali ga addini, rage sha’awa da jin daɗi na duniya, da kuma nuna ƙarfin zuciya wajen sadaukarwa. Duk da cewa azumin mutum ɗaya na son rai ba wajibi ba ne, yana ɗauke da lada mai girma idan mutum ya yi shi da niyyar gaskiya da tsarkake zuciya. Wannan azumi yana nuna cewa a Kiristanci, kusanci da Allah da tsarkake rai bai tsaya kawai ga abin da addini ya wajabta ba, amma ana ƙarfafa ƙarin ƙoƙarin ruhi a rayuwar mabiyan addini.
Azumin nafila a addinin Yahudanci
Azumin sa kai domin tuba
A addinin Yahudanci, azumin nafila yana ɗaya daga cikin hanyoyin da mabiyan addini ke amfani da su domin nemi tuba daga zunubi da kusantar Allah. Wannan azumi ba wajibi ba ne ga kowa, sai dai wanda ya yi shi da niyyar neman gafara yana samun lada. Azumin sa kai domin tuba yana taimaka wa mutum wajen tunani kan kuskuren da ya aikata, gyara halayensa, da ƙarfafa dangantaka da Allah. Hakan yana ba wa bawa damar tsarkake zuciya da horar da ruhinsa domin inganta rayuwar addini da ɗabi’a.
Azumin mutum ɗaya ko ƙungiya domin neman taimakon Allah
A wasu lokuta, mabiyan addinin Yahudanci suna yin azumi a ƙungiyance ko mutum ɗaya domin neman taimakon Allah a wani hali na wahala, bala’i, ko bukata ta musamman. Wannan azumi na sa kai yana nuna sadaukarwa da ƙwazo wajen neman shiriya, taimako, ko rahama daga Allah. Yana kuma ƙarfafa haɗin kai tsakanin mutane idan azumin a ƙungiyance ne, domin suna haɗa addu’o’i da niyyar neman taimako da lada mai yawa.
Azumin mutum ɗaya a matsayin ibada ta ƙarin kusanci da Allah
Kamar yadda ake yi a Musulunci da Kiristanci, mabiyan Yahudanci na iya ɗaukar azumi na sa kai a matsayin hanyar ƙara kusanci ga Allah da tsarkake zuciya. Wannan azumi yana iya kasancewa na ɗan lokaci ko na musamman, wanda mutum yake yin shi domin tunani, tuba, da gyara halaye. Yin azumi a wannan yanayin yana ba mutum damar mai da hankali ga tsarkake ruhi, horar da jiki da zuciya, da kuma nuna sadaukarwa ga Allah. Wannan azumi ba tilas ba ne, amma falalarsa tana da girma ga wanda ya yi shi da gaskiya da niyyar tsarkake rai da ƙara ladabi a rayuwarsa.
Azumin nafila a wasu addinai
Azumin nafila a addinin Hindu
A addinin Hindu, azumin nafila yana ɗaya daga cikin hanyoyin ruhaniya da mabiyan addini ke amfani da su domin tsarkake rai, horar da jiki, da ƙara kusanci ga Ubangiji. Mabiyan addini suna yin azumi a ranaku na musamman kamar Ekadashi, wato ranar sha ɗaya a kowane rabin wata na lunar calendar. Wannan azumi na son rai yana ba mutum dama ya mai da hankali ga addu’a, tunani mai zurfi, da sadaukarwa ga Allah da ababen bauta da suke bautawa. Azumin nafila a Hindu yana ƙarfafa mutum wajen yin ladabi, guje wa abubuwan da ba su dace ba, da kuma nuna ƙoƙarin tsarkake zuciya da ruhi.
Azumin nafila a addinin Buddha
A addinin Buddha, azumin nafila yana da babban matsayi wajen tsarkake rai da horar da zuciya. Mabiyan addinin Buddha suna yin azumi domin ƙarfafa hankali, rage sha’awa da son duniya, da ƙara nutsuwa da fahimtar ruhaniya. Wannan azumi na sa kai ba tilas ba ne, amma yana taimaka wa mutum wajen tattara hankali a kan ibada da karantarwa, da kuma ɗaukar mataki na horar da jiki da ruhinsa domin cim ma tsarkaka da nutsuwa a rayuwa. Haka kuma azumi yana ƙarfafa mutum wajen kiyaye ladabi, yin tunani mai zurfi, da ɗaukar nauyin ladabi a cikin al’umma.
Hikimomi da dalilan yin azumin nafila
Kusanci ga Allah
Ɗaya daga cikin manyan hikimomin yin azumin nafila shi ne ƙara kusanci ga Allah. Azumin nafila yana ba mutum damar ƙara ibada fiye da abin da ya zama wajibi, wanda hakan ke taimaka wa zuciya ta ƙara tsarkaka da kuma ƙarfafa dangantaka tsakanin bawa da Ubangijinsa.
Lokacin da mutum yake azumi na nafila, yana kame kansa daga abinci, sha, da sauran abubuwan da suke halas a lokutan da ba azumi ba. Wannan kamewa tana koya masa haƙuri, tawali’u, da tsoron Allah. Haka kuma tana sa mutum ya fi yawaita ibadu kamar addu’a, karatun Alƙur’ani, da zikiri, wanda duk waɗannan abubuwa suna ƙara kusantar bawa zuwa ga Allah.
Azumin nafila yana daga cikin manyan ibadun nafila da Musulmi ke yi domin neman yardar Allah. Malamai sun bayyana cewa duk lokacin da bawa yake ƙara ayyukan nafila, yana ƙara kusantar Ubangijinsa.
Hujja daga Hadisi ta zo a cikin hadisin Qudsi inda Annabi (SAW) ya ce: “Bawa na ci gaba da kusanta ta da ayyukan nafila har sai Na so shi…”
(Hadisi: Bukhari)
Tsarkake zuciya
Azumin nafila yana taimaka wa mutum wajen tsarkake zuciya daga sha’awa da son rai. Lokacin da mutum ke yin azumi, yana koyon sarrafa sha’awarsa, rage son jin daɗi na duniya, da mayar da hankali ga abubuwan lahira. Wannan tsarkakewa tana taimakawa wajen gyara hali da ɗabi’u, da kuma rage haɗarin aikata zunubi, domin zuciya tana tsarkakuwa daga sha’awar abubuwan da ba su dace ba.
Annabi (SAW) ya ce: “Azumi ginshiƙi ne, wanda yake kame zuciya daga sha’awa da son rai.” (Sahih Muslim, Hadisi 1151)
Horar da jiki da haƙuri
Azumin nafila yana kuma horar da jiki da haƙuri. Kame kai daga abinci da sha, da wasu abubuwan jin daɗi, yana ƙarfafa mutum wajen juriya da haƙuri a cikin yanayi daban-daban na rayuwa. Wannan horo yana taimaka wa bawa wajen samun ƙarfin zuciya da ikon sarrafa sha’awa, wanda shi ma yana ƙara ƙarfafa ruhin ibada da ladabi a rayuwar yau da kullum.
Annabi (SAW) ya ce: “Lada mafi girma ga bawa ba a samun shi sai ta hanyar haƙuri da azumi.” (Sunan Ibn Majah, Hadisi 1723)
Gyaran kura-kuran ibada
Wata hikima mai muhimmanci ta azumin nafila ita ce gyara kura-kuran ibada. Duk da cewa mutum yana yin azumin wajibi, ba shi da tabbacin cewa ba zai sami kuskure ba a cikin ibadunsa. Azumin nafila yana taimaka wajen cike giɓin da ka iya kasancewa a azumin wajibi da kuma ƙara lada ga ibada. Haka nan, wannan azumi na nafila yana motsa mutum zuwa ƙarin ladabi da niyyar gaskiya, domin Allah yana kallon zuciya da niyyar bawa, wanda ke sa lada ya zama mai girma fiye da abin da mutum zai iya tsammani.
Annabi (SAW) ya ce: “Azumin nafila yana cike gurbin azumin wajibi da aka yi kuskure a ciki.” (Sahih Al-Bukhari, Hadisi 1965)
Tasiri ga zamantakewa
Azumin nafila yana da tasiri a rayuwar zamantakewa saboda yana ƙarfafa tausayi, ƙwazo, da kulawa ga wasu. Lokacin da mutum ya kame kansa daga abinci ko wasu abubuwa, yana tunawa da waɗanda ba su da wannan damar, musamman talakawa ko marasa lafiya. Wannan yana haifar da ƙara jinƙai da sadaukarwa ga al’umma.
Haka kuma, azumin nafila yana haɓaka haɗin kai tsakanin mutane idan an yi azumi a rukuni ko a lokuta na musamman, saboda mabiyan addinai suna haɗa addu’a da niyyar neman lada da kusanci ga Allah. Wannan yana ƙarfafa ɗabi’a mai kyau, haɗin kai, da kyakkyawan zamantakewa tsakanin mutane a cikin al’umma.
Manazarta
Sahih al-Bukhari: Hadisi 1965 da Hadisi 1901
Sahih Muslim: Hadisi 1151 da Hadisi 1152
Sunan Abu Dawud: Hadisi 2420
Sunan an-Nasa’i: Hadisi 2345
Sunan Ibn Majah: Hadisi 1723
Jami’ at-Tirmidhi: Hadisi 759
Riyad as-Salihin: Hadisi 1163
Sharuɗɗan Editoci
Duk maƙalun da ku ka karanta a wannan taska ta Bakandamiya, marubuta da editocinmu ne suka rubuta tare da sa idon kwamitin ba da shawara na ƙwararru. Kuma kowace maƙala da aka buga ta bi muhimman matakai na tantancewa don ganin cewa bayanan dake cikinta sun inganta.
Idan kuma an ga wani kuskure a cikin kowace maƙalarmu, a sanar da mu. Za mu yi bincike sannan mu gyara gwargwadon fahimtarmu.