Skip to content

Doddoya

Ɗoɗɗoya ganye ne mai ƙamshi da ɗanɗano na musamman, wanda aka fi sani da scent leaf a Turanci, yayin da sunansa na kimiyya shi ne Ocimum gratissimum. Yana daga cikin ganyayyaki da suka daɗe suna taka muhimmiyar rawa a rayuwar ɗan Adam, musamman a fannonin abinci, inganta lafiya, maganin gargajiya, da al’adu. Saboda ƙamshinsa mai ƙarfi da sinadaransa masu amfani, ɗoɗɗoya ta zama ɗaya daga cikin tsirran da aka fi nomawa da amfani da su a Afirka, musamman a Najeriya, tare da yaɗuwarta zuwa sauran sassan duniya.

Ganyen ɗoɗɗoya
Siffar ganye, fure da yanayin shukar ɗoɗɗoya.

Ɗoɗɗoya tsiro ce mai ganye kore, wadda take fitar da ƙamshi mai daɗi idan an daka ta ko aka dafa ta. Wannan ƙamshi yana fitowa ne daga man ganyen da ke cikinta, wannan ne ya ba ta matsayi na musamman a cikin tsirran da ake amfani da su wajen girki da haɗa magani. A al’adar Hausawa, ɗoɗɗoya ta yi fice ba kawai a matsayin kayan miya ko ganye mai ƙamshi ba, har ma a matsayin ganye mai amfani ga lafiyar jiki, wanda ake danganta shi da magance matsalolin ciki, mura, tari, da wasu cututtuka na yau da kullum.

Muhimmancin ɗoɗɗoya a rayuwar ɗan Adam ya samo asali ne daga fa’idodi masu yawa da take da su. A bangaren abinci, tana ƙara armashi da ƙamshi ga miya da sauran nau’o’in abinci, tare da taimakawa wajen narkewar abinci. A bangaren lafiya kuma, tana ɗauke da sinadarai masu aiki a jiki, irin su antioxidants da sinadaran da ke yaƙi da ƙwayoyin cuta, wanda hakan ya sa ake amfani da ita wajen magungunan gargajiya tun shekaru aru-aru. Haka kuma, binciken kimiyya na zamani ya nuna cewa wasu daga cikin amfanin da al’adu ke dangantawa da ɗoɗɗoya suna da tushe a ilimin kimiyya.

A faɗin Afirka, musamman a Yammacin Afirka, ɗoɗɗoya tana da matsayi na musamman a cikin rayuwar al’umma. A Najeriya kadai, ana kiran ta da sunaye daban-daban gwargwadon harshe da yanki, kuma ana amfani da ita a kusan kowane gida, ko dai a cikin girki ko a magani. Bayan Afirka, an kuma ana kuma amfani da ita a wasu sassan Asiya, Amurka ta Kudu, da yankunan Caribbean, inda ake noman ta ko shigar da ita saboda amfaninta a abinci da magunguna. Wannan ya bayyana cewa ɗoɗɗoya ba ganye ce da ta samu karɓuwa a duniya sakamakon amfaninta mai yawa.

Sunayenta daban-daban

Ɗoɗɗoya tsiro ce da aka sani da sunaye daban-daban gwargwadon harshe, al’ada, da yankin da ake amfani da ita. Wannan bambancin suna yana nuna irin yaɗuwar tsiron da kuma muhimmancinsa a rayuwar al’ummomi da dama.

A al’ummar Hausawa, ana kiran wannan ganye da suna ɗoɗɗoya. Wannan suna ya shahara musamman a Arewacin Najeriya da wasu sassan Nijar.

A turance, ana kiran ɗoɗɗoya da suna scent leaf, wato ganye mai ƙamshi. Wannan suna yana samu ne daga ƙamshin da ganyen ke fitarwa, musamman idan an daka shi ko aka dafa shi. A wasu littattafan kimiyya da na girki kuma, ana iya samun sunayen African basil ko clove basil, waɗanda duk suna nuni da irin wannan tsiro ɗaya.

Sunan ta na kimiyya shi ne Ocimum gratissimum. Wannan suna ne da masana kimiyyar tsirrai ke amfani da shi domin bambance ɗoɗɗoya da sauran nau’o’in basil. Yin amfani da sunan kimiyya yana da muhimmanci domin yana rage ruɗani, musamman ganin cewa akwai nau’o’in tsirrai masu kama da juna amma amfaninsu ya bambanta.

A cikin Najeriya da sauran ƙasashen Afirka, ɗoɗɗoya tana da sunaye daban-daban a harsunan gargajiya. A harshen Yoruba, ana kiranta da Efirin ko Efinrin. A harshen Igbo, ana kiranta da Nchuanwu ko Nchanwu, inda ake amfani da ita wajen miya, kayan miya, da kuma maganin gargajiya. A wasu yankunan Afirka ta Yamma da Tsakiya, ana kiran ta da sunaye daban-daban, amma duk suna nuni da tsiro guda ɗaya mai kamshi da amfani iri ɗaya.

Asalin ɗoɗɗoya da yaɗuwarta

Asalin ɗoɗɗoya ana danganta shi da nahiyar Afirka, musamman yankunan Afirka ta Yamma da Tsakiya, inda aka daɗe ana nomanta da amfani da ita tun kafin zuwan rubuce-rubucen kimiyya na zamani. A waɗannan yankuna, ɗoɗɗoya ta kasance ɓangare na rayuwar yau da kullum ta fuskar abinci, magani, da al’ada, har ta zama ɗaya daga cikin tsirran da ake fi sani da su a gida da kasuwanni. Masana tsirrai sun yi amanna cewar Afirka ita ce tushen ɗoɗɗoya, daga nan ne kuma ta fara yaɗuwa zuwa sauran sassan duniya.

file 00000000fa947246b22696534ff30bb7
Tun fil’azal al’ummomi da dama suna amfani da ɗoɗɗoya a cikin girke-girke iri-iri, musamman a Afrika ta yankin Asiya.

Daga Afirka, ɗoɗɗoya ta yaɗu zuwa Asiya, musamman ƙasashen Kudancin Asiya da Kudu maso Gabashin Asiya, inda aka rungumi amfani da ita a girki da magungunan gargajiya. Haka kuma, ta samu karɓuwa a yankunan Caribbean da Amurka ta Kudu, sakamakon ƙaura, cinikayya, da hulɗar al’adu tsakanin Afirka da waɗannan yankuna a tarihi. A yau, ana iya samun ɗoɗɗoya a ƙasashe da dama na duniya, ko dai ana nomanta a lambuna da gonaki, ko kuma ana sayar da ita a kasuwanni a matsayin kayan miya ko ganyen magani.

Wuraren da ɗoɗɗoya ke fitowa

Ɗoɗɗoya tsiro ce da take son yanayi mai ɗumi da zafi, tare da isasshen hasken rana. Ta fi bunƙasa a wuraren da ke da zafi matsakaici zuwa mai yawa, da kuma ruwan sama mai kyau, duk da cewa tana iya jure bushewa kaɗan idan aka kwatanta da wasu tsirran. Ƙasar da ta fi dacewa da ɗoɗɗoya ita ce ƙasa mai laushi wadda ke da iska, mai ɗan ɗanɗano da sinadarai. Saboda sauƙin daidaituwarta da muhalli, ɗoɗɗoya na iya girma a lambun gida, gefen gida, ko ma a cikin tukwane, abin da ya ƙara yawan amfani da ita a wurare daban-daban.

Siffar ganye da tsirrai

Ɗoɗɗoya tsiro ce mai matsakaicin tsayi wadda yawanci take kaiwa tsayin mita ɗaya zuwa kusan mita biyu gwargwadon yanayin ƙasa, ruwa, da kulawar da aka ba ta. Tana da ƙarfi da juriyar muhalli, kuma tana iya rayuwa tsawon lokaci idan ana yawan yanke ganyenta, abin da ke ƙara sa ta fitar da sabbin rassa da ganye.

Ganyen ɗoɗɗoya na da launin kore mai duhu, yana da faɗi fiye da wasu nau’o’in tsiron, kuma siffarsa tana iya zama a zagaye ko mai ɗan tsawo, tare da ƙananan tsini a gefe da gefe. Ganyen na da kauri fiye da na basil ta Turai, kuma idan aka daka shi, nan take yake fitar da ƙamshi mai ƙarfi. Wannan ƙamshi ne da ke bambanta ɗoɗɗoya da sauran ganyayyaki masu kama da ita.

Ƙamshi da ɗanɗanon ɗoɗɗoya

Kamshin ɗoɗɗoya yana da ɗan ƙarfi kuma mai ɗan ɗaci, wanda wasu ke danganta shi da ƙamshin clove ko na’a-na’a, amma ya fi ƙarfi sosai. Ɗanɗanon ganyen kuma yana da ɗan ɗaci da ɗan zaƙi, wanda hakan ke sa ya dace da miya da abinci masu buƙatar ƙamshi na musamman. Wannan haɗuwar ƙamshi da ɗanɗano ita ce ta sa ɗoɗɗoya ta zama abin so a girke-girken gargajiya.

Furannin ɗoɗɗoya kan bayyana ne a saman reshen tsiron, yawanci suna da launin fari ko fari mai ɗan shuɗi, kuma suna taruwa a tsari. Waɗannan furanni su ne ke haifar da iri, waɗanda ake amfani da su wajen sake shuka tsiron. Iri na ɗoɗɗoya ƙanana ne, amma suna da ƙarfin tsiro idan aka shuka su a ƙasa mai kyau.

Idan aka kwatanta da sauran nau’o’in tsiron basil, ɗoɗɗoya ta bambanta ta fuskar ƙamshi mai ƙarfi, kaurin ganye, da juriyar muhalli. Yayin da basil na Turai ke da ƙamshi mai sauƙi kuma ana yawan amfani da shi a girke-girken Turawa, ɗoɗɗoya kuwa tana da ƙamshi mai sosai da ƙarfi, wanda ya fi dacewa da girke-girken Afirka da magungunan gargajiya. Wannan bambanci ya sanya ɗoɗɗoya ta zama tsiro na musamman a cikin dangin basil, mai ɗauke da siffofi da amfanin da suka bambanta da na sauran nau’o’in.

Sinadaran da ke cikin ɗoɗɗoya

Ɗoɗɗoya tana daga cikin ganyayyakin da ke da tarin sinadarai masu amfani ga jiki, wanda hakan ya sa take da matsayi na musamman a fannin abinci da lafiya. Amfaninta bai taƙaitu ga ƙamshi kaɗai ba, ya haɗa da rawar da take takawa wajen ciyar da jiki da kare shi daga cututtuka.

Sinadaran bitamin

A bangaren bitamin da minerals, ɗoɗɗoya na ɗauke da vitamin A, wanda ke taimaka wa lafiyar ido, fata, da garkuwar jiki. Haka nan tana ƙunshe da vitamin C, wanda ke taimaka wa jiki wajen yaƙar ƙwayoyin cuta da kuma rage tasirin sinadarai masu lalata ƙwayoyin halittar jiki. Baya ga haka, tana da minerals irin su calcium, mai muhimmanci ga ƙarfi da lafiyar ƙashi, iron, wanda ke taimakawa wajen samar da jinin jiki, da kuma magnesium da phosphorus, waɗanda ke da muhimmanci ga ayyukan tsoka da tsarin ƙashi gaba,ɗaya.

Sinadaran maiƙo

Ɗaya daga cikin manyan siffofin ɗoɗɗoya shi ne yawan sinadaran maiƙo da take ɗauke da su. Waɗannan man ganye na asali su ne ke ba ta ƙamshi mai ƙarfi da ɗanɗano na musamman. Muhimman man da ake samu a ɗoɗɗoya sun haɗa da eugenol, thymol, camphor, da linalool. Waɗannan sinadarai suna da ƙamshi mai ƙarfi kuma suna taka rawa wajen hana yaɗuwar ƙwayoyin cuta da kuma kare abinci daga lalacewa.

Sinadaran antioxidants

Baya ga sinadaran maiƙo, ɗoɗɗoya tana ƙunshe da sinadarai masu aiki a jiki kamar flavonoids, polyphenols, da tannins. Waɗannan sinadarai suna aiki a matsayin antioxidants, wato suna taimakawa wajen kare ƙwayoyin jiki daga lalacewar da sinadarai masu cutarwa ke haifarwa. Haka kuma, wasu daga cikin waɗannan sinadarai suna da tasirin rage kumburi da taimakawa narkewar abinci.

Muhimmancin waɗannan sinadarai ga lafiya yana da faɗi sosai. Haɗuwar vitamins, minerals, essential oils, da antioxidants na sa ɗoɗɗoya ta taimaka wajen ƙarfafa garkuwar jiki, rage kumburi, yaƙar ƙwayoyin cuta, da kuma tallafa wa lafiyar zuciya da narkewar abinci. Wannan ne ya sa ɗoɗɗoya ta kasance ganye da ke haɗa darajar abinci da ta magani a lokaci guda.

Amfanin ɗoɗɗoya a abinci

Ɗoɗɗoya tana da matsayi na musamman a fannin girke-girke, musamman a ƙasashen Afirka, inda ake ɗaukarta a matsayin ganye mai ƙara armashi da kamshi ga abinci. Amfaninta a girke-girke ya samo asali ne daga ƙamshinta mai ƙarfi da ɗanɗano na musamman, wanda ke ba abinci ɗanɗano na daban.

A girke-girken gargajiya, ana amfani da ɗoɗɗoya ta hanyoyi daban-daban. Ana iya yanka ganyenta a saka su kai tsaye cikin miya, ko kuma a daka su a haɗa da kayan yaji. A wasu lokuta, ana dafa ganyen na ɗan lokaci domin ƙamshinta ya gauraya da abinci sosai, yayin da a wasu abincin kuma ake saka ta a ƙarshe domin ƙamshinta ya fito ƙwarai.

Daga cikin abincin da ake yawan saka ɗoɗɗoya akwai miya iri-iri, musamman miya mai barkono, miya da kifi ko nama, da kuma wasu nau’o’in abinci da shinkafa. A wasu yankuna, ana saka ta a shinkafa, wake, ko kuma a haɗa ta da kayan lambu domin ƙara ƙamshi da ɗanɗano. Haka nan ana amfani da ita wajen shirya wasu kayan miya na musamman da ake sha a matsayin abinci ko magani.

Dalilin da ya sa ake amfani da ɗoɗɗoya a abinci ba ƙamshi kaɗai ba ne. Sinadaranta na taimakawa wajen inganta narkewar abinci, musamman abinci masu nauyi ko masu kitse. Ƙamshinta mai ƙarfi yana kuma taimakawa wajen rage warin wasu abincin, kamar kifi ko nama, tare da ba su ɗanɗano mai daɗi. Saboda haka, ɗoɗɗoya ba kayan miya ba ce kawai, ganye da ke haɗa ɗanɗano, ƙamshi, da fa’ida ga lafiyar mai cin shi.

Amfanin ɗoɗɗoya ga lafiya

Ɗoɗɗoya tana daga cikin ganyayyakin da aka fi danganta su da fa’idojin kiwon lafiya masu yawa, wanda ya samo asali daga sinadarai masu aiki da take ɗauke da su. Amfaninta ga lafiya ya haɗa ɓangarori daban-daban na jikin ɗan Adam, tun daga kariya daga cututtuka zuwa tallafa wa ayyukan muhimman sassa na jiki.

Yaƙar ƙwayoyin bakteriya

Ɗaya daga cikin fitattun amfaninta shi ne yaƙi da ƙwayoyin bakteriya masu cutarwa. Sinadarai kamar eugenol da thymol da ke cikin ɗoɗɗoya suna da tasirin hana yaɗuwar ƙwayoyin bakteriya masu cutarwa da fungi. Wannan ne ya sa ake danganta ta da taimakawa wajen rage kamuwa da wasu cututtukan da ke shafar jiki, musamman waɗanda ke da alaƙa da ciki, fata, da hanyoyin numfashi.

Tallafa wa narkewar abinci

A bangaren narkewar abinci, ɗoɗɗoya na taimakawa wajen rage kumburi a ciki, sauƙaƙa narkewar abinci, da kuma rage jin nauyi bayan cin abinci. Amfaninta a miya da abinci masu nauyi na taimakawa hanji ya yi aiki yadda ya kamata, wanda hakan ke rage yiwuwar ciwon ciki da rashin jin daɗi.

Daidaita sukarin jini

Game da sukari a jini, wasu bincike sun nuna cewa ɗoɗɗoya na iya taimakawa wajen daidaita yawan sinadarin glucose a jini. Wannan ya sa ake amfani da ita a gargajiyance a matsayin taimako ga masu fama da matsalolin ciwon sukari, kodayake ba a ɗauke ta a matsayin madadin maganin likitanci ba.

Inganta lafiyar zuciya

Ɗoɗɗoya na da amfani ga lafiyar zuciya, domin tana taimakawa wajen rage kumburi a jijiyoyin jini da kuma tallafa wa daidaiton wasu sinadarai a jiki. Antioxidants da ke cikinta na taimakawa wajen rage lalacewar ƙwayoyin halittar jiki, wanda hakan ke da alaƙa da rage haɗarin wasu cututtukan zuciya.

Inganta garkuwar jiki

A bangaren garkuwar jiki, bitamins da antioxidants da ɗoɗɗoya ke ɗauke da su suna taimakawa wajen ƙarfafa kariyar jiki daga cututtuka. Cin ta a abinci ko a wasu hanyoyin gargajiya na taimakawa jiki ya fi jure kamuwa da cututtuka, musamman a lokutan sauyin yanayi.

Lafiyar ido da fata

Haka kuma, ɗoɗɗoya na da amfani ga ido da fata. Bitamin A da ke cikinta yana taimakawa lafiyar ido, yayin da antioxidants ke taimakawa fata wajen rage tsufa da kare ta daga illolin muhalli. Wannan ya sa ake danganta ɗoɗɗoya da kula da kyawun jiki da lafiyar fata a gargajiya.

Amfanin ɗoɗɗoya a magungunan gargajiya

A magungunan gargajiya, ɗoɗɗoya tana da matsayi mai girma, musamman a Afirka. An daɗe ana amfani da ita wajen magance cututtuka na yau da kullum ta hanyoyi daban-daban.

Ɗoɗɗoya a matsayin magani.
Baya ga amfani da ɗoɗɗoya a cikin girke-girke, amfani da ita a matsayin magani shahararren batu ne tun tale-tale.

Ana amfani da ɗoɗɗoya sosai wajen magance mura da tari. A wasu al’ummomin, ana dafa ganyenta a sha ruwan ko kuma a shaki tiririn ruwan da aka dafa domin buɗe hanyoyin numfashi da rage tari. Wannan hanya tana taimakawa wajen kawar da cushewar hanci da makogwaro.

Haka nan, ɗoɗɗoya na daga cikin ganyayyakin da ake amfani da su wajen maganin ciwon ciki da gudawa. Shan ruwan dafaffen ganyenta ko haɗa ta da wasu ganyayyaki na gargajiya na taimakawa wajen daidaita aikin hanji da rage yawan gudawa. A wasu lokuta, ana amfani da ita domin rage raɗaɗin ciwon ciki da kumburi.

A bangaren lafiyar baki da haƙora, ana amfani da itacen ɗoɗɗoya a matsayin asiwaki ko kuma ana tauna ganyenta domin rage warin baki da kare haƙora. Sinadaranta masu yaƙar ƙwayoyin cuta na taimakawa wajen tsaftace baki da hana kamuwa da cututtukan haƙora.

Hanyoyin gargajiya na amfani da ɗoɗɗoya sun bambanta daga yanki zuwa yanki. Wasu na amfani da ita ta hanyar dafawa a sha, wasu kuma ta hanyar daka ganyenta a shafa ko a haɗa da abinci. Duk waɗannan hanyoyi suna nuna irin rawar da ɗoɗɗoya ke takawa a fannin magungunan gargajiya tun kafin zuwan magungunan zamani.

Amfanin ɗoɗɗoya a masana’antu

Baya ga amfaninta a magunguna da abinci, ɗoɗɗoya tana da muhimmanci ga masana’antu, musamman man ganyenta da sinadarai masu ƙamshi.

Man ɗoɗɗoya (essential oil) ana matso shi ne daga ganye, kuma ana amfani da shi wajen haɗa man shafawa, turare, da wasu kayayyakin kula da jiki. Wannan man yana da ƙamshi mai ƙarfi kuma yana ɗauke da sinadarai masu yaƙar ƙwayoyin cuta.

Hanyoyin nomawa da kula da ɗoɗɗoya

Ɗoɗɗoya tsiro ne mai sauƙin nomawa, amma don samun kyakkyawan ganye da ƙamshi mai ƙarfi, yana da muhimmanci a bi hanyoyin noma da kulawa da tsiron yadda ya kamata.

Hanyar yin shuka

Ana iya shuka ɗoɗɗoya ta hanyoyi biyu: iri (seeds) ko dashe (cuttings). Shuka iri yana bukatar a fara a cikin tukwane ko filin shuka da ƙasa mai kyau, a riƙa sanya ruwa kaɗan-kaɗan har sai iri ya fara tsirowa. Dashe kuma ana yanka reshe mai lafiya daga tsiro mai ƙarfi, a dasa shi cikin ƙasa mai laushi sannan a riƙa ban-ruwa domin ya fara girma. Shuka a wuraren da ke samun isasshen hasken rana yana taimakawa tsiron ya bunƙasa cikin sauri.

Yanayin ƙasa da ruwa

Ɗoɗɗoya tana fi bunƙasa a ƙasa mai laushi, wadda ba ta riƙe ruwa sosai. Tana buƙatar ruwa mai yawa a lokacin bazara ko lokacin fari, amma ba za a bari ƙasa ta guntsi ruwa sosai ba saboda hakan na iya sa jijiyoyinta su lalace. Tsiro na bukatar hasken rana kai tsaye, amma yana iya jure ‘yar inuwa a wuraren da rana ta ragu.

Hanyoyin kula da tsiron

Yanke ganyen lokaci-lokaci yana taimakawa tsiron ya samar da sabbin rassa da ganyayyaki masu ƙarfi. Haka nan, cire ciyayi masu cutarwa da kula da ƙwari na taimakawa tsiro ya bunƙasa cikin lafiya. Yin amfani da taki mai inganta shuka lokaci-lokaci zai ƙara ƙarfin ganye da ƙamshinsa.

Lokacin girbi

Ana girbin ɗoɗɗoya lokacin da ganyenta suka kai matsakaicin girma, wato kafin furanni su fito sosai domin ƙamshin ganye ya fi ƙarfi. Ana iya girbin ganye sau da yawa a shekara idan an kula da tsiro yadda ya kamata. Bayan girbi, ana iya busar da ganye domin adanawa ko amfani da su kai tsaye a girki da magunguna.

Illoli da abubuwan da ya kamata a lura

Duk da cewa ɗoɗɗoya na da fa’idoji masu yawa, akwai wasu illoli da abubuwan da ya kamata a lura da su idan aka yi amfani da ita da yawa ko ba a bi ka’ida ba.

Illolin amfani da yawa

Yin amfani da ɗoɗɗoya fiye da kima na iya haifar da ciwon ciki, tashin zuciya, ko gudawa. Har ila yau, wasu mutane na iya fuskantar wasu matsaloli kamar ƙaiƙayi ko jan fata, musamman idan an yi amfani da man ganyen kai tsaye.

Mata masu juna biyu

Matan da ke da ciki ya kamata su yi hankali wajen amfani da ɗoɗɗoya, musamman man ganyen saboda yawan wasu sinadarai na iya tasiri ga jariri. Haka nan, mata masu shayarwa ya kamata su yi hankali saboda wasu sinadarai na ɗoɗɗoya na iya shiga nono.

Hulɗarta da wasu magunguna

Ɗoɗɗoya na iya yin hulɗa da wasu magunguna, musamman magungunan ciwon sukari da hawan jini. Misali, tana iya ƙara tasirin magungunan da ke rage sukari a jini, wanda zai iya haifar da matsala idan ba a kula ba. Saboda haka, masu shan wasu magunguna ya kamata su tuntuɓi likita kafin amfani da ɗoɗɗoya a matsayin magani.

Muhimmancin shawarar likita

Duk da cewa ɗoɗɗoya ganye ne mai amfani, shawarar likita ko masanin kiwon lafiya na da muhimmanci kafin amfani da ita a matsayin magani. Wannan yana taimakawa wajen rage haɗarin illoli da tabbatar da amfanin ta ga jiki.

Matsayin ɗoɗɗoya a al’adu da rayuwa

Ɗoɗɗoya tsiro ne da ya samu matsayi na musamman a al’adun Afirka, musamman a Afirka ta Yamma, inda yake haɗa da girke-girke, lafiya, da addini. A al’adu da dama, ɗoɗɗoya tana da amfani fiye da na ganye mai ƙamshi kawai; tana wakiltar tsarkaka, kariya, da alheri. A wasu al’adu, ana amfani da ɗoɗɗoya wajen tsarkake gida, kawar da muggan aljanu, ko a wasu bukukuwa na gargajiya. Wannan yana nuna cewa tsiro ne da ya wuce amfani na yau da kullum zuwa ɓangarorin addini da al’adu.

Manazarta

Contributors to Wikimedia projects. (2024, November 28). Doddoya/Scent leaves. Wikipedia.

Pharmapproach. (2026, February 1). 16 Amazing Health Benefits of Scent Leaves (Ocimum gratissimum). Pharmapproach.com.

Truelove Seeds. (n.d.). Scent Leaf. Truelove Seeds.

Sharuɗɗan Editoci

Duk maƙalun da ku ka karanta a wannan taska ta Bakandamiya, marubuta da editocinmu ne suka rubuta tare da sa idon kwamitin ba da shawara na ƙwararru. Kuma kowace maƙala da aka buga ta bi muhimman matakai na tantancewa don ganin cewa bayanan dake cikinta sun inganta.

Idan kuma an ga wani kuskure a cikin kowace maƙalarmu, a sanar da mu. Za mu yi bincike sannan mu gyara gwargwadon fahimtarmu.

Maƙalar ta amfanar?
EAa

You cannot copy content of this page

×