GPS

Global Positioning System wanda ake takaitawa a (GPS), wata fasahar tsarin tauraron ɗan Adam ce wadda ke samar da bayanan wuri, wato latitude da longitude, tsawo, wato altitude, nisa, alkibla, da kuma daidaitaccen lokaci a ko’ina cikin duniya. Wannan tsarin yana aiki ne ta hanyar karɓar siginonin rediyo daga tauraron ɗan Adam da ke kewaya duniya, sannan na’urar masu amfani da tsarin ta yi lissafi domin tantance ainihin muhallin da suke a doron ƙasa.

A mahangar kimiyya, GPS tsari ne na kewayawa na tauraron ɗan Adam wanda ke amfani da auna lokacin tafiyar sigina daga sararin samaniya zuwa doron ƙasa domin ƙididdige nisa. Ta haka ne ake samun cikakken bayani game da wuri, tsawo, da motsi. Saboda haka, ba kawai yana nuna inda mutum yake ba ne, har ma yana iya bayyana yadda yake motsi, da sauri, da kuma a wace alkibla yake tafiya.

An fara ƙirƙirar fasahar ne domin bukatun sojojin ƙasar Amurka, musamman domin samar da sahihin bayani na wurare da motsin sojoji, jiragen sama, da jiragen ruwa a lokacin yaƙi. Manufar ita ce a samu tsarin da ba ya dogaro da yanayin ƙasa ko hasken rana, kuma wanda zai yi aiki a kowane lokaci da kowane yanayi. Daga baya, bayan an tabbatar da ingancinsa da amincinsa, aka buɗe shi ga jama’a baki ɗaya domin amfani a fannoni daban-daban na rayuwa kamar sufuri, bincike, sadarwa, noma, kasuwanci, da kuma ayyukan ceto.

A takaice, GPS wata hanya ce ta fasaha da ke ba na’ura damar sanin ina take a duniya ta hanyar karɓar sigina daga tauraron ɗan Adam, yin lissafi mai zurfi, sannan ta fitar da sahihin sakamakon wuri. Wannan ne ya sa GPS ta zama ginshiƙi a fasahar zamani, domin tana haɗa bayanin wuri da na lokaci cikin daidaito mai inganci, wanda ya zama tushen ayyuka da dama na yau da kullum.

Tarihin samuwar GPS

An fara aikin samar da GPS a shekarun 1970 a Amurka, a lokacin da ake neman sabuwar hanya ta zamani wadda za ta inganta tsarin kai-da-kawor soja. Kafin wannan lokaci, ana amfani da wasu tsofaffin fasahohin kai-da-kawo na tauraron ɗan Adam kamar Transit, amma waɗannan ba su da cikakken inganci kuma ba sa aiki a kowane lokaci. Saboda haka, aka fara wani babban shiri na bincike da haɓaka sabuwar fasahar da za ta samar da sahihin bayanin wuri da lokaci ba tare da tangarɗa ba.

Ma’aikatar tsaron Amurka ce ta fara haɓaka shi domin bukatun sojojinta. A wancan lokaci, ana buƙatar tsarin da zai ba sojoji damar sanin ainihin muhallinsu a doron ƙasa, a teku, da kuma a sararin samaniya, musamman a lokacin yaƙi. Haka kuma, ana son tsarin da zai taimaka wajen jagorantar makamai da jiragen yaƙi cikin daidaito sosai. Wannan ne ya haifar da ƙirƙirar tsarin da aka fara kira da suna NAVSTAR GPS, wato Navigation System with Timing and Ranging.

A shekarun 1980 aka ba fararen hula damar amfani da shi. Wannan ya faru ne bayan wani haɗarin jirgin sama da ya nuna muhimmancin samun tsarin kai-da-kawo wanda ke buɗe ga kowa domin kare rayuka. Daga wannan lokaci, aka fara ba da damar amfani da siginar GPS ga jama’a, kodayake a farko an rage ingancin siginar fararen hula saboda dalilan tsaro. Duk da haka, wannan bai hana fara amfani da GPS a harkokin jiragen sama, jiragen ruwa, da binciken ƙasa ba.

Wannan tsari ya zama cikakke kuma mai aiki gabaɗaya a farkon shekarun 1990, lokacin da aka kammala tura adadin tauraron ɗan Adam da ake buƙata domin cikakken aiki. Daga wannan lokaci ne GPS ya fara samar da cikakken sabis na duniya bakiɗaya ba tare da yankewa ba, awanni ashirin da huɗu a rana.

Manufar ƙirƙirarsa ita ce a sami tsarin da zai fi tsofaffin hanyoyin kewayawa daidaito da inganci. An ƙirƙire shi domin ya kawar da matsalolin dogaro da hasken rana, taurari, ko na’urorin ƙasa da ka iya samun tangarɗa. GPS ya samar da sabuwar hanyar kewayawa wadda ta dogara da lissafin kimiyya mai zurfi da daidaitaccen lokaci, wanda ya sa ta zama mafi inganci da aminci fiye da duk tsarin da ya gabace shi.

Sassan tsarin GPS

GPS ya ƙunshi manyan sassa uku da ke aiki tare domin samar da sahihin bayanin wuri da lokaci. Waɗannan sassa uku suna haɗuwa ne cikin tsari mai cike da inganci da kulawa ta fasaha, ta yadda idan wani ɓangare ya samu matsala, aikin tsarin gabaɗaya zai iya tangal-tangal. Saboda haka, ginin GPS ya ta’allaka ne a kan haɗin kai tsakanin tauraron ɗan Adam a sararin samaniya, cibiyoyin kula a doron ƙasa, da kuma na’urorin da masu amfani ke riƙe da su.

Bangaren tauraron ɗan Adam (space segment)

Akwai tauraron ɗan Adam kusan 24 zuwa sama da haka da ke kewaya duniya. A zahiri, ana ƙara wasu domin maye gurbin tsofaffi ko domin ƙara inganci, amma tsarin asali yana buƙatar aƙalla 24 domin cikakken aiki a kowane lokaci a duniya. Waɗannan taurarin ɗan Adam ana tsara su ne a cikin jerin layuka na zagaye daban-daban domin tabbatar da cewa a kowane wuri a duniya, akwai aƙalla tauraron ɗan Adam huɗu da za su iya aika sigina lokaci guda.

Suna zagaya duniya sau biyu a rana, wato suna kammala cikakken zagaye cikin kusan awa goma sha biyu. Wannan zagayawa tana gudana ne a wani tsawo mai nisa daga doron ƙasa, wanda ke ba su damar rufe faɗin duniya bakiɗaya ba tare da barin wani yanki ba.

Suna watsa siginar rediyo zuwa doron ƙasa. Wannan sigina tana ɗauke da bayanai guda biyu masu muhimmanci, wato lokacin da aka aiko siginar da kuma wurin tauraron ɗan Adam a lokacin. Waɗannan bayanai su ne ginshiƙin lissafin da na’urar GPS ke yi domin sanin inda take. Domin daidaito ya tabbata, kowanne tauraron ɗan Adam yana ɗauke da agogon atomic mai matuƙar inganci.

Bangaren sarrafawa (control segment)

Akwai cibiyoyin kula da tauraron ɗan Adam a doron ƙasa. Waɗannan cibiyoyi suna wurare daban-daban na duniya, kuma aikinsu shi ne sa ido kan dukkan tauraron dan Adam da ke cikin tsarin. Suna karɓar bayanai daga gare su, suna tantance ko suna aiki daidai, sannan suna aika umarni idan akwai buƙatar gyara.

Suna sa ido kan daidaiton lokaci da muhallin tauraron dan Adam. Idan aka samu ɗan karkacewa kaɗan a zagayawa ko a agogon tauraron dan Adam, cibiyoyin kula suna gyara wannan kuskure domin kada ya shafi daidaiton bayanin da masu amfani za su samu. Wannan kulawa ta yau da kullum ita ce ke tabbatar da cewa GPS yana aiki cikin sahihanci da aminci a kowane lokaci.

Bangaren mai amfani (user segment)

Wannan shi ne na’urorin GPS da mutane ke amfani da su a rayuwar yau da kullum. Su ne ke karɓar siginar da tauraron dan Adam ke aikowa, sannan su aiwatar da lissafin da zai fitar da wuri, nisa, da sauran bayanai.

Misalai na’urorin GPS sun haɗa da wayoyin hannu, agogon wasanni, na’urorin mota, jiragen sama, jiragen ruwa, da sauran kayan aiki na zamani. Kowacce na’ura tana ɗauke da tsarin karɓar sigina da kuma tsarin lissafi da ke ba ta damar fassara bayanin da ta samu daga tauraron dan Adam. Wannan bangare shi ne mafi kusa da mai amfani, kuma shi ne sakamakon duk aikin da sauran sassa biyu ke yi.

Yadda GPS ke aiki

GPS na aiki ne ta hanyar auna lokacin da sigina ta ɗauka daga tauraron dan Adam zuwa na’urar mai amfani. Wannan tsarin ya ta’allaka ne a kan ƙa’idar kimiyya mai sauƙi amma mai zurfi, wato cewa ana iya lissafa nisa idan an san saurin tafiya da kuma lokacin da aka ɗauka. Siginar GPS tana tafiya da saurin haske, saboda haka idan aka san lokacin da ta tashi daga tauraron dan Adam da kuma lokacin da ta isa na’urar mai amfani, za a iya ƙididdige nisan da ke tsakaninsu.

Matakai

Tauraron dan Adam yana aika siginar da ke ɗauke da bayanin lokaci. Kowane tauraron dan Adam yana watsa siginar rediyo mai ɗauke da cikakken bayanin lokacin da aka aiko ta, tare da bayanin matsayinsa a sararin samaniya. Wannan lokaci yana da matuƙar muhimmanci, domin shi ne ginshiƙin duk lissafin da za a yi. Ana amfani da agogon atomic domin tabbatar da cewa lokacin da aka aika siginar yana da cikakken inganci.

Na’urar GPS na karɓar siginar. Da zarar siginar ta iso, na’urar GPS tana kwatanta lokacin da aka aiko da ita da lokacin da ta karɓe ta. Ko da bambancin lokaci kaɗan ne sosai, na’urar na iya gano shi saboda tana aiki da tsarin lissafi mai inganci.

Tana lissafa nisan da ke tsakaninta da tauraron dan Adam bisa ga lokacin tafiyar siginar. Saboda siginar tana tafiya da gudun haske, ana amfani da ka’idar lissafi mai cewa nisa daidai yake da gudu sau lokacin tafiya. Idan aka ninka gudun haske da lokacin da siginar ta ɗauka, za a samu nisan da ke tsakanin na’urar da tauraron dan Adam. Wannan nisa ana kiran shi pseudorange, domin ana gyara shi daga baya domin cire kuskuren lokaci.

Ana buƙatar aƙalla tauraron dan adam huɗu domin a samu cikakken wuri.

Uku domin sanin latitude da longitude. Idan aka samu nisa daga tauraron dan Adam uku, za a iya tantance matsayi a fagen doron ƙasa ta hanyar haɗuwar wuraren da aka auna.

Huɗu domin samun tsawo da kuma daidaiton lokaci. Na’urar mai amfani ba ta da agogon atomic kamar na tauraron dan Adam, saboda haka ana buƙatar tauraron dan Adam na huɗu domin gyara kuskuren lokaci na na’urar da kuma tabbatar da sahihin tsawo daga matakin teku.

Wannan hanya ana kiranta trilateration, wato lissafin matsayi ta hanyar auna nisa daga wurare da dama. Ba wai auna kusurwa ake yi ba, ana auna nisa ne. Idan aka san nisa daga tauraron dan Adam ɗaya, wuri zai kasance a ko’ina cikin wani zobe. Idan aka ƙara na biyu, wurin zai takaita zuwa wani layi. Idan aka ƙara na uku, zai rage zuwa maki biyu. Tauraron dan Adam na huɗu ne ke kawar da ruɗani, ya tabbatar da sahihin maki guda ɗaya tare da daidaita kuskuren lokaci.

Ta haka ne GPS ke fitar da cikakken bayanin wuri, tsawo, nisa, da alƙibla cikin daidaito mai girma, ta hanyar lissafi mai zurfi da dogaro da daidaitaccen lokaci.

Muhimmancin lokaci

Abu mafi muhimmanci a GPS shi ne daidaiton lokaci. A haƙiƙanin gaskiya, duk aikin GPS ya dogara ne a kan auna bambancin lokaci tsakanin lokacin da tauraron dan adam ya aika sigina da lokacin da na’urar mai amfani ta karɓa. Idan wannan lokaci bai kasance daidai ba, to duk lissafin nisan da matsayi zai samu kuskure. Saboda haka, lokaci shi ne ginshiƙin tsarin GPS gabaɗaya.

Tauraron ɗan Adam suna amfani da atomic clocks masu matuƙar daidaito. Waɗannan agoguna suna aiki ne bisa motsin ƙwayoyin atom, musamman cesium ko rubidium, wanda ke samar da mitar girgiza mai tsayayyen daidaito sosai. Wannan daidaito yana kaiwa matakin da kuskure zai iya zama ƙasa da biliyoyin sakan. Irin wannan tsananin daidaito ne ke ba GPS damar auna tazara cikin sahihanci sosai.

Kuskure ko da na sakan ɗaya kaɗai na iya haifar da kuskure mai yawa a nisan da aka lissafa. Domin siginar GPS tana tafiya da gudun haske, wanda yake da matuƙar sauri, ko da ɗan bambanci kaɗan a lokaci zai haifar da bambanci mai girma a nisa. Misali, kuskuren microsecond ɗaya kaɗai na iya haifar da kuskure na ɗaruruwan mita a wuri. Wannan ya nuna yadda ƙananan kurakuran lokaci ke iya jawo babbar matsala a lissafin wuri.

Saboda haka ana amfani da lissafin kimiyyar Einstein, wato relativity corrections, domin gyara kuskuren lokaci. Ka’idar relativity ta bayyana cewa lokaci ba ya tafiya iri ɗaya a kowane wuri. A sararin samaniya inda tauraron dan Adam suke, lokaci yana tafiya da ɗan bambanci idan aka kwatanta da yadda yake tafiya a doron ƙasa, saboda tasirin nauyin duniya da kuma saurin motsi. Idan ba a gyara wannan bambanci ba, agogon tauraron dan Adam zai yi gaba ko baya idan aka kwatanta da agogon da ke doron ƙasa.

Saboda haka, masana suna gyaran lissafi tun kafin a harba tauraron dan Adam, sannan kuma ana ci gaba da yin gyare gyare ta cibiyoyin kula da tsarin domin tabbatar da cewa dukkan agoguna suna tafiya daidai. Wannan haɗin kai tsakanin atomic clocks da gyaran relativity shi ne ke tabbatar da cewa GPS na samar da sahihin bayanin wuri da lokaci ba tare da kuskure mai yawa ba.

Daidaito

Daidaiton GPS yana daga cikin muhimman sassan tsarin, domin duk aikin GPS yana dogara ne a kan samun wuri daidai. A amfani na yau da kullum, kamar na wayoyin hannu, na’urorin mota, ko abubuwan kewayawa na fararen hula, GPS na bayar da daidaito kusan mita 5 zuwa 10. Wannan yana nufin cewa wurin da na’urar ta nuna a doron ƙasa zai iya bambanta daga ainihin wurin mutum da mita 5 zuwa 10 kawai. Wannan matakin daidaito yana isa domin yawancin ayyukan sufuri da kai-da-kawo a rayuwar yau da kullum.

Tare da ƙarin fasaha kamar Differential GPS (DGPS), daidaito na iya ƙaruwa sosai, har zuwa ƙasa da santimita 1. DGPS na aiki ne ta hanyar amfani da tashoshin tushe (base stations) waɗanda ke auna bambancin tsakanin muhallinsu da wurin da GPS ta nuna, sannan su aika wannan gyara zuwa na’urorin masu amfani. Wannan gyara yana kawar da kuskuren da ke samuwa daga yanayi, siginar rediyo, da ƙarancin daidaito na agogunan tauraron dan Adam. Saboda haka, DGPS na baiwa masu amfani damar samun sakamako mai matuƙar inganci, wanda ake amfani da shi a aikin injiniyanci, bincike mai zurfi, da ayyukan soja da na binciken kimiyya.

Sojoji na iya samun daidaito mafi inganci fiye da na fararen hula saboda suna amfani da siginar sirri wacce ke da ƙarin tsaro da inganci, sannan suna da damar amfani da na’urorin daidaito masu matuƙar ƙarfi da gyare-gyare na lokaci. Wannan yana ba su damar kewayawa da harba makamai ko gudanar da ayyukan soja daidai har zuwa santimita, wanda ba a samun irin wannan a yawancin amfani na fararen hula. Wannan bambanci ya nuna yadda GPS ke da matuƙar amfani ga ayyuka masu buƙatar sahihanci sosai, musamman a fannonin soja da bincike mai zurfi.

Amfanin GPS

Kewaye (Navigation)

GPS ta kasance babbar fasahar kewaye a fannoni daban-daban na sufuri. A motoci, GPS yana taimakawa direbobi wajen sanin hanya mafi dacewa, guje wa cunkoson ababen hawa, da kai su wuraren da suka nufa cikin sauri da aminci. A jiragen ruwa, tsarin GPS yana ba da damar tantance ainihin wuri a teku, taimakawa wajen kauce wa hatsari, da tsara hanyoyin tafiye-tafiye a tashoshin ruwa. A cikin jiragen sama, GPS na bayar da cikakken bayani kan wuri a sararin samaniya, tare da taimakawa wajen gudanar da kewayawa cikin aminci, rage haɗari, da tabbatar da cewa jiragen suna bin hanyoyi masu tsaro yayin tashi sama da sauka.

Sadarwa da bankuna

GPS na taka muhimmiyar rawa wajen daidaita lokaci a fannonin sadarwa da harkokin kuɗi. Bankuna da cibiyoyin kuɗi na amfani da GPS domin tabbatar da cewa duk hada-hada da musayar bayanai suna gudana a daidai lokaci a dukkanin ma’aikatunsu a duniya. Wannan daidaiton lokaci yana tabbatar da sahihancin hada-hada, rage kuskure a tsarin kuɗi, da kiyaye amincin bayanai a intanet.

Aikin gona

GPS ta sauƙaƙa aikin gona ta hanyar fasahar smart farming da sarrafa injinan noma. A tsarin smart farming, ana amfani da GPS wajen tantance wuraren da za a yi shuka, yadda za a tsara shuka, da kuma lokacin girbi domin samun mafi yawan amfanin gona. Har ila yau, GPS na taimakawa wajen sarrafa injinan noma kamar tractors da harrowers domin su yi aiki cikin tsari mai kyau a filayen gonaki, rage ɓarna a gona, da inganta ingancin aikin noma.

Ayyukan gaggawa

GPS na da matuƙar amfani a ayyukan gaggawa da ceto. Masu ceto na amfani da GPS wajen gano wuraren da mutane suka maƙale a hatsari ko bala’i, wanda ke rage ɓata lokaci da ƙoƙari wajen kai taimako. Haka kuma, GPS na taimaka wa hukumomin ayyukan gaggawa su gano ainihin wurin da aka yi kiran taimako, domin kai matakan ceto cikin sauri da inganci.

Lafiya da wasanni

A fannin kiwon lafiya da wasanni, GPS yana bayar da damar auna tafiya, nisan da aka yi, da gudu. Na’urorin motsa jiki da agogon wasanni na amfani da GPS domin tantance saurin motsi, lokacin da aka yi horo, da nisan da aka yi, wanda ke taimakawa masu horo da wasanni wajen inganta ayyukansu, tsara shirin motsa jiki, da bibiyar cigaban horo cikin daidaito.

Ta wannan hanyar, GPS ta zama fasaha mai mahimmanci wadda ke haɗa fannoni da dama na rayuwa, tana sauƙaƙa sufuri, sadarwa, aikin gona, ayyukan gaggawa, da wasanni, yayin da take tabbatar da sahihanci da inganci a kowanne fanni.

Bambanci Tsakanin GPS da GNSS

GPS tsarin tauraron dan Adam ne na Amurka, wanda aka ƙirƙira domin bayar da sahihin bayanin wuri da lokaci ga sojoji da fararen hula a duniya baki ɗaya. Shi ne tsarin da ya fi shahara kuma wanda yawancin na’urorin kewayawa ke amfani da shi a yau.

Amma GPS ba shi kaɗai ba ne tsarin tauraron dan Adam na duniya. Akwai wasu tsarukan makamanta waɗanda suke aiki iri ɗaya wajen samar da bayanin matsayi da lokaci:

• GLONASS na ƙasar Rasha, wanda yake ba da cikakken tsarin kewayawa ga masu amfani a duniya baki ɗaya.
• Galileo na Tarayyar Turai, wanda aka tsara musamman domin bayar da ingantaccen sabis ga fararen hula tare da tabbatar da sahihanci da tsaro.
• BeiDou na ƙasar China, wanda ya riga ya zama babban tsarin GNSS a Asiya kuma yana fadada zuwa sauran yankuna na duniya.

Duka waɗannan tsarukan suna haɗuwa cikin rukuni guda da ake kira GNSS (Global Navigation Satellite Systems). GNSS yana nufin duk wani tsarin tauraron dan Adam da ke bayar da cikakken bayani kan wuri, lokaci, da motsi a duniya, ba wai na ƙasa guda kawai ba. Babban bambanci tsakanin GPS da sauran GNSS shi ne wace ƙasa ce ta kirkiro tsarin da kuma yadda tsarin ke sarrafa siginar, amma duka suna amfani da ka’idar trilateration don tantance wuri da sauran bayanai.

Ta hanyar GNSS, masu amfani na iya samun ingantaccen daidaito, domin na’urori da dama yanzu suna iya haɗa siginonin GPS da na GLONASS, Galileo, ko BeiDou domin samun cikakken bayani ko da akwai tangarɗa daga wasu taurarin ɗan Adam. Wannan haɗin kai yana ƙara sahihanci, rage matsaloli, da tabbatar da cewa tsarin kewayawa yana aiki a kowane lokaci da kowanne wuri a duniya.

Fa’idoji da matsaloli

Fa’idoji

GPS na da matuƙar amfani saboda wasu fa’idoji masu muhimmanci waɗanda suka sa ta zama ginshiƙi a rayuwar yau da kullum.

Da farko, GPS na aiki a ko’ina cikin duniya, ba tare da la’akari da wuri ko yanayin ƙasa ba. Ko a tsakiyar birane, a teku, ko a tsaunuka, na’urorin GPS na iya karɓar siginar tauraron dan Adam domin samar da sahihin bayanin wuri da lokaci.

Haka kuma, ba a biyan kuɗi domin amfani da siginar. Duk wanda ke da na’urar GPS zai iya amfani da shi kyauta, babu buƙatar biyan kuɗi kamar sauran tsarin sadarwa. Wannan ya sa GPS ta zama fasaha mai sauƙin samu ga jama’a da masana’antu, kuma tana ƙara yaɗuwa cikin fannoni daban-daban na rayuwa.

Bugu da ƙari, GPS na aiki a kowane yanayi na sama, ko da akwai ruwan sama, dusar ƙanƙara, ko gajimare. Saboda siginar tauraron dan Adam tana iya tafiya ta cikin yanayin sama daban-daban, tsarin GPS yana ba da damar kewayawa da samun bayanai cikin yanayi daban-daban ba tare da matsala mai yawa ba.

Matsaloli

Duk da fa’idojin wannan fasaha, GPS na da wasu ƙalubale da matsaloli kamar:

Na farko, GPS na buƙatar sararin samaniya a washe. Idan akwai abubuwa da yawa a sama, kamar manyan gine-gine, tsaunuka, ko gandun daji, siginar tauraron dan Adam na iya samun tangarɗa, wanda hakan zai rage daidaito ko hana na’ura samun wuri gabaɗaya.

Haka kuma, gine-gine masu tsawo da sauran abubuwa masu toshe sarari na iya hana sigina isowa na’ura cikin daidai lokaci, wanda hakan ke haifar da kuskuren wuri ko rage ingancin bayanai. Wannan yana faruwa musamman a cikin biranen zamani masu gine-gine masu yawa da tsawo, inda ake buƙatar fasahohi kamar DGPS ko haɗa da GNSS domin inganta daidaito.

A ƙarshe, ana iya yin katsalandan a tsarin GPS. Wannan na nufin wasu na’urori na musamman na iya toshe ko yin katsalandan ga siginar GPS, wanda hakan zai iya haifar da rashin samun sahihin bayanin wuri. Wannan matsala tana da muhimmanci musamman ga ayyukan soja, zirga-zirgar jiragen sama, da ayyukan gaggawa, saboda haka ana amfani da hanyoyi na kariya da gyare-gyare domin rage tasirin matsalar.

GPS wata babbar fasaha ce ta tauraron dan Adam da ta sauya yadda duniya ke aiki. Ta haɗa ilimin lissafi, kimiyyar sararin samaniya, da fasahar rediyo domin samar da sahihin bayanin wuri da lokaci. A yau, kusan kowane mutum yana amfani da GPS kai tsaye ko a kaikaice ta wayarsa ko wata na’ura.

Manazarta

National Geographic. (n.d.). GPS. National Geographic

National Ocean Service. (n.d.). What is GPS? National Ocean Service

Team, G. (2025, July 8). What Is GPS and how do global positioning systems work? Geotab.

Tom S. Logsdom. (May 09, 2022)
GPS | Definition, Types, Uses, & Facts | Britannica.

Sharuɗɗan Editoci

Duk maƙalun da ku ka karanta a wannan taska ta Bakandamiya, marubuta da editocinmu ne suka rubuta tare da sa idon kwamitin ba da shawara na ƙwararru. Kuma kowace maƙala da aka buga ta bi muhimman matakai na tantancewa don ganin cewa bayanan dake cikinta sun inganta.

Idan kuma an ga wani kuskure a cikin kowace maƙalarmu, a sanar da mu. Za mu yi bincike sannan mu gyara gwargwadon fahimtarmu.