Alhaji Dr. Ahmed Muhammad Sani II, CON, shi ne Sarkin Gumel na 16, kuma ɗaya daga cikin sarakunan gargajiya da suka yi tsawon lokaci a kan karagar mulki a tarihin Najeriya. Ya hau karagar sarautar Gumel a ranar 16 ga Disamba 1980, bayan rasuwar mahaifinsa, Maina Muhammad Sani II, kuma ya ci gaba da mulkin masarautar har zuwa rasuwarsa a ranar 3 ga Satumba 2026. Wannan ya sanya tsawon mulkinsa ya kusan kai shekaru 46.
Rayuwarsa ta haɗa fannoni da dama da suka haɗa da ilimi, aikin gwamnati, siyasa da shugabancin gargajiya. Kafin ya zama sarki, ya yi aiki a hukumomin gwamnati daban-daban, ciki har da Gumel Native Authority da Nigeria Immigration Service, sannan ya riƙe manyan ayyuka a tsarin mulkin tsohuwar Jihar Kano. Daga baya, aka naɗa shi Kwamishinan yaɗa labarai, al’adu da harkokin cikin gida, inda ya shiga cikin wasu ayyukan da suka shafi kafafen yaɗa labarai da bunƙasa sadarwar jama’a a jihar.
A tsawon mulkinsa na sarauta, al’amuran da suka fi bayyana a tarihinsa sun haɗa da ƙoƙarin tabbatar da zaman lafiya, ƙarfafa ilimi, kula da al’adun argajiya, da kuma buɗe hanyoyin hulɗa tsakanin fadar sarauta da jama’a. Haka kuma, iliminsa da gogewarsa a aikin gwamnati sun kasance daga cikin abubuwan da suka bambanta salon shugabancinsa.
Asali da tarihin salsalarsa
Tarihin rayuwar Ahmed Muhammad Sani II yana da alaƙa kai tsaye da tarihin Masarautar Gumel. Masarautar Gumel tana daga cikin tsoffin masarautun yankin Arewa maso Yammacin Najeriya. A cewar bayanan gwamnatin Jihar Jigawa, an kafa masarautar kusan shekara ta 1750, inda Dan Juma na birnin Kano da mabiyansa daga kabilar Mangawa suka kafa tubalin masarautar. Bayan rasuwar Dan Juma a shekarar 1754, Gumel ta shiga wani sabon yanayi na hulɗa da manyan dauloli da ƙasashe makwabta.
Tarihin masarautar ya nuna cewa Gumel ta kasance tana hulɗa da manyan cibiyoyin siyasa da masarautu daban-daban a yankin. Ta kuma tsira daga hare-haren jihadin Usman ɗan Fodio a farkon ƙarni na 19, kuma ba ta shiga cikin Daular Fulani ta Sokoto kai tsaye ba. Daga baya, tarihin masarautar ya ci gaba da kasancewa mai alaƙa da Kanem-Borno, Kano da sauran cibiyoyin siyasa na yankin.

A cikin jerin sarakunan Gumel da gwamnatin Jihar Jigawa ta wallafa, an jera Maina Muhammad Sani II ɗan Muhammadan Kota a matsayin Sarkin Gumel daga 1944 zuwa 1981. Bayan rasuwarsa, Ahmed Muhammad Sani II ɗan Maina Muhammad Sani II ya gaje shi. Wannan ya sanya Ahmed cikin zuriyar gidan sarautar da ta jagoranci Gumel tun daga kafuwar masarautar.
Haihuwarsa da ƙuruciyarsa
An haifi Alhaji Dr. Ahmed Muhammad Sani II ranar 12 ga Disamba 1942 a Gumel. Ya taso ne a cikin gidan sarautar Gumel a lokacin da mahaifinsa, Maina Muhammad Sani II, yake daga cikin manyan masu ruwa da tsaki a tsarin masarautar kafin daga baya ya hau karagar sarauta a shekarar 1944.
Yarintarsa ta gudana a wani lokaci da tsarin mulkin gargajiya yake fuskantar sauye-sauye sakamakon tsarin mulkin Turawan Birtaniya da kuma bunƙasar tsarin ilimin zamani. Wannan yanayi ya ba shi damar sanin al’adun gidan sarauta a lokaci guda da kuma fahimtar tsarin ilimin zamani wanda daga baya ya zama muhimmin ɓangare na rayuwarsa.
Ya fara karatun firamare a Gumel a shekarar 1948. Bayan kammala, ya ci gaba zuwa Hadejia Middle School daga 1953 zuwa 1956. Daga baya ya halarci Rumfa College da ke Kano, inda ya kammala karatunsa na sakandare a shekarar 1961.
Rayuwar yarintarsa ta kuma kasance mai alaƙa da jama’ar Gumel. A wani tarihin magana da ya bayar daga baya, Ahmed ya tuna yadda rayuwar gargajiya da zamantakewar jama’a suka kasance a Gumel lokacin yana ƙarami. Ya kuma bayyana yadda dangantakar mutane da gidan sarauta take kasancewa a rayuwar yau da kullum, abin da ya taimaka wajen gina fahimtarsa game da al’umma da al’adunta.
Karatunsa da iliminsa
Ilimi ya kasance ɗaya daga cikin manyan ginshiƙan rayuwar Ahmed Muhammad Sani II. Bayan karatunsa na farko da na sakandare, ya shiga Institute of Administration da ke Zaria, cibiyar da ta taka muhimmiyar rawa wajen horar da ma’aikatan gwamnati a Arewacin Najeriya. A can ya yi Diploma a Public Administration a shekarar 1963, sannan ya kammala Higher Diploma a Public Administration a shekarar 1970.
Bayan samun wannan horo na gudanar da ayyukan gwamnati, ya ci gaba da neman ilimi a ƙasashen waje. Tsakanin 1972 zuwa 1978 ya yi karatu a Ohio University da ke Athens, Ohio, inda ya yi Political Science da International Relations. Wannan karatu ya ƙara faɗaɗa fahimtarsa game da tsarin gwamnati, siyasa, hulɗar ƙasashe da kuma tsarin shugabanci.
Karatunsa ya kasance wani muhimmin ɓangare na tarihin rayuwarsa saboda ya haɗa ilimin gudanar da gwamnati da ilimin siyasa da dangantakar ƙasa da ƙasa. Wannan haɗin ilimi daga baya ya bayyana a rayuwarsa ta aikin gwamnati da kuma salon shugabancinsa na gargajiya.
A wata tattaunawa da aka yi da shi, ya bayyana muhimmancin samun damar yin karatu a ƙasashen waje, kuma ya danganta nasarar da ya samu wajen zuwa Ohio University da taimakon ɗan uwansa, wanda ya riga shi zuwa can. Ya kuma yi amfani da kwarewarsa wajen ƙarfafa iyaye su tura ‘ya’yansu makaranta, yana nuna cewa samun ilimi ba ya hana mutum riƙe al’adunsa ko wani matsayi na gargajiya. Wannan ra’ayi ya zama wani ɓangare na yadda yake kallon alaƙar ilimi da shugabanci.
Ayyukansa na farko
Bayan kammala karatunsa na farko, Ahmed Muhammad Sani II ya fara aikinsa a Gumel Native Authority daga 1961 zuwa 1963. Wannan aiki ya ba shi damar samun fahimtar yadda ake gudanar da harkokin gwamnati a matakin ƙasa da kuma yadda hukumomi suke hulɗa da al’umma.
A shekarar 1964 ya shiga Nigeria Immigration Service, inda aka tura shi Gamboru Ngala. Wannan aiki ya ba shi ƙarin ƙwarewa a fannin kula da harkokin gwamnati da kuma mu’amala da mutane daga wurare daban-daban. Daga baya, bayan ci gaba da samun ilimi da ƙwarewar aiki, ya riƙe babban matsayi a Kazaure Divisional Office.
Waɗannan ayyuka sun kasance muhimmin mataki wajen gina kwarewarsa kafin ya shiga babban matakin siyasa da shugabanci. Aikin gwamnati ya koya masa muhimmancin bin tsarin aiki, hulɗa da jama’a, fahimtar buƙatun al’umma da kuma aiwatar da manufofin gwamnati.
Haka kuma, kasancewarsa jinin sarauta tare da samun horo a fannin gudanar da gwamnati ya ba shi wani yanayi na musamman. Ya samu damar fahimtar al’amuran jama’a daga mahangar ma’aikacin gwamnati, sannan daga baya ya kalli su daga mahangar basarake. Wannan haɗin gogewa ya taimaka wajen samar da salon shugabanci da ya yi amfani da shi lokacin da ya zama Sarkin Gumel.
Matsayinsa a gwamnatin jihar Kano
A ƙarshen shekarun 1970, Ahmed Muhammad Sani II ya shiga harkokin siyasa kai tsaye. A shekarar 1978 ya yi takarar kujerar Majalisar Dattawa a ƙarƙashin jam’iyyar Great Nigeria People’s Party, amma bai samu nasarar lashe zaɓen ba. Daga baya, sakamakon sauye-sauyen siyasa da haɗin gwiwar siyasa tsakanin wasu ƙungiyoyi, aka naɗa shi cikin gwamnatin tsohuwar Jihar Kano.
Ya zama Kwamishinan yaɗa labarai, harkokin cikin gida da al’adu na tsohuwar Jihar Kano a tsakanin shekarun 1978 zuwa 1980. Wannan matsayi ya ba shi damar shiga cikin manyan manufofin gwamnati a fannonin yaɗa labarai, harkokin cikin gida da al’adu.
A lokacin da yake wannan matsayi, an danganta shi da kafa The Triumph Newspaper, ɗaya daga cikin muhimman jaridun da suka taso daga tsohuwar Jihar Kano. Haka kuma, ya taka rawa wajen kafa CTV 67, wanda daga baya ya zama ARTV, tare da kula da faɗaɗa ayyukan Radio Kano. Waɗannan matakai sun ƙara faɗaɗa hanyoyin yaɗa labarai da sadarwa ga jama’ar jihar.
Matsayinsa na Kwamishina ya kasance ƙarshen babban zangon aikinsa na gwamnati kafin komawarsa ga tsarin sarauta. A lokacin ya riga ya samu ilimi a fannin gudanarwa, gogewa a hukumomin gwamnati da kuma fahimtar siyasa. Saboda haka, lokacin da ya koma ga sarautar gargajiya, bai shige ta da tsarin gargajiya kawai ba, sai dai da ƙarin fahimtar tsarin gwamnati da harkokin jama’a.
Nadinsa a matsayin sarkin Gumel
Bayan rasuwar mahaifinsa, Maina Muhammad Sani II, a watan Disamba 1980, Ahmed Muhammad Sani II ya gaje shi a matsayin Sarkin Gumel. Ya hau karagar sarautar a ranar 16 ga Disamba 1980, inda ya zama Sarkin Gumel na 16. Daga baya, a watan Mayu 1981, aka ba shi sandar mulki a hukumance daga gwamnatin tsohuwar Jihar Kano ƙarƙashin Gwamna Alhaji Abubakar Rimi.

Hawan Ahmed kan karagar sarauta ya zo ne bayan ya riga ya yi aiki a hukumomin gwamnati, ya samu horo a fannin Public Administration, ya yi karatu a ƙasashen waje, sannan ya shiga siyasa da aikin gwamnati a babban matsayi. Wannan tarihin ya bambanta shi da mutum wanda ya shiga sarauta ba tare da wata gogewa a tsarin gwamnati na zamani ba.
A farkon mulkinsa, ya fuskanci nauyin jagorantar masarauta a wani lokaci da Najeriya ke shiga manyan sauye-sauyen siyasa da tattalin arziki. A tsawon shekarun da suka biyo baya, Najeriya ta fuskanci sauye-sauyen gwamnatoci, sauye-sauyen tsarin mulki, dawowar dimokuraɗiyya, rikice-rikicen tsaro da sauye-sauyen zamantakewa. A cikin wannan dogon lokaci, Ahmed ya ci gaba da kasancewa shugaban Masarautar Gumel har zuwa rasuwarsa a shekarar 2026.
Ɗaya daga cikin abubuwan da aka fi danganta da salon shugabancinsa shi ne manufar buɗe ƙofar fadar sarauta ga jama’a. A wata tattaunawa, ya bayyana cewa ya ɗauki wannan a matsayin babban sauyi da ya kawo a masarautar. A cewarsa, mutane daga sassa daban-daban na iya zuwa fadar su gabatar da tambayoyi ko matsalolinsu, musamman waɗanda suka shafi ci gaban noma, kasuwanci da rayuwar jama’a.
Tsawon shekarun mulkinsa
Ahmed Muhammad Sani II ya yi kusan shekaru 46 a kan karagar mulkin Gumel. Wannan tsawon lokaci ya sanya mulkinsa ya zama wani muhimmin lokaci a tarihin masarautar. Jerin sarakunan da gwamnatin Jihar Jigawa ta wallafa ya nuna cewa shi ne Sarkin Gumel na 16, bayan mahaifinsa Maina Muhammad Sani II wanda ya yi mulki daga 1944 zuwa 1981.
Lokacin mulkinsa ya haɗa da manyan sauye-sauye a tarihin Najeriya. Ya hau karaga a lokacin da Gumel take cikin tsohuwar Jihar Kano. A shekarar 1991 aka ƙirƙiri Jihar Jigawa, inda Gumel ta zama wani ɓangare na sabuwar jihar.
A tsawon wannan lokaci, Najeriya ta kuma fuskanci sauye-sauyen mulkin soja da na farar hula, sauyin tsarin siyasa, dawowar dimokuraɗiyya, sauye-sauyen tattalin arziki da kuma ƙaruwa da nauyin da ake tsammanin sarakunan gargajiya za su ɗauka wajen zaman lafiya da haɗin kan al’umma.
Salon mulkinsa
Ɗaya daga cikin abubuwan da aka fi danganta da salon mulkinsa da shi shi ne manufar kusantar jama’a. A hirar da ya yi da Trust Radio a shekarar 2020, Ahmed ya bayyana buɗe ƙofar fadar sarauta ga jama’a a matsayin ɗaya daga cikin manyan sauye-sauyen da ya kawo.
A cewarsa, jama’a za su iya zuwa fadar su tattauna batutuwan da suka shafi rayuwarsu, ciki har da noma, kasuwanci da ci gaban al’umma. Hakan ya nuna fahimtarsa cewa sarauta ba ta takaita ga bukukuwan gargajiya ko karɓar gaisuwa ba, tana kuma da aikin sauraron jama’a.
Wannan salon ya samar da wata hanya ta hulɗa tsakanin fadar sarauta da al’ummar masarautar. A mahangar tarihi, irin wannan tsari yana da muhimmanci saboda yana nuna yadda cibiyar gargajiya ke ƙoƙarin daidaita kanta da buƙatun al’umma a zamanin zamani.
Zaman lafiya da haɗin kan al’umma
Zaman lafiya ya kasance ɗaya daga cikin manyan jigogin da aka danganta da mulkinsa. Bayan rasuwarsa, fadar Shugaban Ƙasa da sauran shugabannin ƙasa sun bayyana gudummawarsa wajen zaman lafiya, haɗin kan jama’a da ci gaban al’umma.
A tsarin shugabancin gargajiya, sarki na iya taka rawa wajen sasanta al’amuran da suka shafi iyalai, ƙauyuka, al’ummomi da hukumomin gwamnati. Ahmed ya yi amfani da matsayin sarauta wajen kasancewa ɗaya daga cikin cibiyoyin hulɗa da jama’a da hukumomi.
Hukumomin tsaro ma sun bayyana shi a matsayin dattijon da ya tallafa wa zaman lafiya da haɗin kai. Wannan yana nuna irin alaƙar da ta kasance tsakanin fadar sarauta da hukumomin tsaro wajen tabbatar da kwanciyar hankali a yankin.
Sai dai, a rubutun tarihi, ya dace a bambanta tsakanin abin da majiyoyi suka tabbatar da shi da kuma cikakken jerin rikice-rikicen da sarki ya sasanta. Babu cikakken kundin da ya tattara dukkan irin waɗannan lamurra. Saboda haka, abin da za a iya tabbatarwa shi ne cewa zaman lafiya da haɗin kan jama’a sun kasance daga cikin muhimman abubuwan da aka danganta da gadonsa.
Ilimi da ci gaban al’umma
Ilimi ya kasance ɗaya daga cikin muhimman fannoni na tarihin rayuwar Ahmed Muhammad Sani II. Wannan ya fara bayyana tun kafin sarauta, domin shi kansa ya bi tsarin ilimi daga makarantar firamare zuwa babbar makaranta, sannan ya ci gaba da karatu a Amurka.
A matsayinsa na sarki, ya ci gaba da nuna muhimmancin ilimi. Majiyoyin da suka yi magana bayan rasuwarsa sun danganta mulkinsa da tallafawa ilimi da ci gaban al’umma. Daga cikin ayyukan da aka danganta da zamaninsa akwai College of Education, Gumel, wadda ta taimaka wajen faɗaɗa damar samun horon malamai da ilimin gaba da sakandare a yankin.

Muhimmancin wannan batu ya ƙara bayyana idan aka yi la’akari da tarihin kansa. A wata hira, ya yi amfani da kansa a matsayin misali wajen ƙarfafa iyaye su ba ‘ya’yansu damar zuwa makarantar gaba da sakandare da jami’a, har ma idan hakan yana buƙatar zuwa wani yanki ko ƙasa daban.
Cigaban tattalin arziki
Cigaban tattalin arziki na yankin Gumel da kewaye yana daga cikin abubuwan da aka danganta da zamaninsa. Majiyoyin bayan rasuwarsa sun ambaci Maigatari Free Trade Zone a cikin ayyukan cigaban tattalin arziki da suka samu muhimmanci a lokacin mulkinsa.
Maigatari tana cikin yankin da ke da muhimmiyar alaƙa da zirga-zirgar kasuwanci saboda kusancinta da iyakar Najeriya da Nijar. Saboda haka, cibiyoyin kasuwanci da masana’antu a irin wannan yanki suna da damar taimakawa wajen samar da ayyukan yi, bunƙasa kasuwanci da faɗaɗa harkokin tattalin arziki.
Al’adu da kayan tarihin Gumel
A matsayinsa na Sarkin Gumel, Ahmed Muhammad Sani II ya kasance ɗaya daga cikin masu kula da kayan gargajiya na masarautar. Wannan ya haɗa da al’adun sarauta, tsarin Majalisar Masarauta, tarihin gidan sarauta da kuma alakar Gumel da sauran cibiyoyin tarihi na yankin. Gwamnatin Jihar Jigawa ta bayyana Gumel a matsayin masarauta mai tarihi tun kusan shekara ta 1750.
A wata tattaunawa, Ahmed ya yi bayani game da asalin tarihi da al’adun Gumel, yana mai bayyana alaƙar da yake gani tsakanin gadon Kanuri, Borno da tasirin Hausa. Wannan bayanin nasa yana da muhimmanci saboda yana nuna yadda shi kansa yake kallon tarihin asalin al’ummar Gumel da yadda tarihi ke haɗa al’ummomi daban-daban.
A lokacin mulkinsa, sarautar ta ci gaba da kasancewa wata cibiyar da ake danganta ta da kiyaye al’adun gargajiya yayin da al’umma ke fuskantar tasirin ilimin zamani, birane, fasahar sadarwa da sauye-sauyen siyasa.
Dangantakarsa da gwamnati da sauran shugabanni
Tsawon mulkinsa ya sa Ahmed Muhammad Sani II ya yi hulɗa da gwamnatoci da shugabanni daban-daban a matakin jiha da ƙasa. Wannan dangantaka ta samu ƙarin tushe saboda shi kansa ya taɓa kasancewa ma’aikacin gwamnati da kwamishina kafin ya zama sarki.
A tsarin Najeriya na zamani, sarakunan gargajiya ba su riƙe ikon mulkin siyasa kai tsaye kamar yadda wasu masarautu suka yi a tarihi ba. Sai dai suna ci gaba da taka rawa wajen wakiltar al’umma, zaman lafiya, al’adu da hulɗa tsakanin jama’a da gwamnati.
Ahmed ya kasance cikin wannan tsarin na tsawon shekaru. A ƙarshen rayuwarsa, shugabannin ƙasa, gwamnoni, sarakuna da hukumomin tsaro sun bayyana muhimmancin rawar da ya taka a zaman lafiya da haɗin kan jama’a.
Karramawa da matsayinsa a ƙasa
Daga cikin manyan karramawar ƙasa da aka tabbatar ya samu akwai Commander of the Order of the Niger (CON). Wannan lambar yabo ta ƙasa ta kasance wani ɓangare na martabarsa a matakin ƙasa.
Bayan rasuwarsa, shugabannin Najeriya da sarakunan gargajiya sun bayyana shi da kalmomi daban-daban waɗanda suka nuna irin matsayin da yake da shi a cikin tsarin shugabanci. An bayyana shi a matsayin masani, dattijo, basarake, mai bunƙasa zaman lafiya da mai tallafabwa ilimi da al’adu.
Rayuwar iyalansa
Ahmed Muhammad Sani II ya kasance ɗan Maina Muhammad Sani II, Sarkin Gumel daga 1944 zuwa 1981. Saboda haka, ya kasance cikin zuriyar gidan sarautar Gumel kuma ya shafe wani muhimmin ɓangare na rayuwarsa yana hulɗa da ‘yan gidan sarauta da sauran masu ruwa da tsaki a masarautar.
Bayanan da suka shafi rayuwarsa da iyali, musamman adadin matansa da ‘ya’yansa, ba su da daidaito a dukkan kafafen yaɗa labarai. Abin da aka fi tabbatarwa shi ne cewa ya kasance mutum mai alaƙa da gidan sarauta da kuma al’ummar Gumel tun daga yarintarsa har zuwa rasuwarsa.
Rasuwarsa da jana’izarsa
Alhaji Dr. Ahmed Muhammad Sani II ya rasu a ranar Alhamis, 3 ga Satumba 2026 a Alkahira, Masar. Labarin rasuwarsa ya jawo jimami ga al’ummar Gumel da Jihar Jigawa da kuma manyan shugabannin ƙasa da sarakunan gargajiya.
An dawo da gawarsa Najeriya ta Filin Jirgin Sama na Aminu Kano, daga nan aka kai ta Gumel domin gudanar da jana’iza. An gudanar da sallar jana’izarsa a Fadar Sarkin Gumel ranar Juma’a, 4 ga Satumba 2026, sannan aka binne shi a fadar.
Jana’izarsa ta samu halartar manyan jami’an gwamnati da sarakunan gargajiya. Daga cikin manyan waɗanda suka halarta akwai Mataimakin Shugaban Ƙasa Kashim Shettima da wasu manyan jami’an gwamnati da sarakuna daga sassan Arewacin Najeriya. Yawan mahalarta jana’izar ya kuma nuna irin matsayin da ya samu a cikin al’umma bayan kusan rabin ƙarni na shugabanci.
Gadon da ya bari
Gadon Ahmed Muhammad Sani II yana da fannoni da dama. Na farko shi ne tsawon lokacin mulkinsa. Kusan shekaru 46 da ya yi a kan karagar Gumel sun sanya mulkinsa cikin mafi tsawo a tarihin masarautar.
Na biyu shi ne haɗin ilimin zamani da tsarin gargajiya. Ya samu ilimi a fannin Public Administration, Political Science da International Relations, sannan ya yi amfani da gogewar gwamnati kafin ya koma ga shugabancin gargajiya.
Na uku shi ne matsayin ilimi a tunaninsa na shugabanci. Rayuwarsa ta karatu da ƙwarewarsa a ƙasashen waje sun kasance tushen ra’ayin da ya riƙa bayyanawa game da muhimmancin tura yara makaranta da samun ilimi mai zurfi.
Na huɗu shi ne kusantar jama’a. Buɗe ƙofar fadar sarauta da ya bayyana a matsayin ɗaya daga cikin sauye-sauyen da ya kawo ya zama wata alama ta salon shugabancinsa.
Na biyar shi ne zaman lafiya da haɗin kan al’umma. Bayan rasuwarsa, hukumomi da shugabanni daban-daban sun maimaita cewa zaman lafiya, haɗin kai da ci gaban al’umma sun kasance daga cikin manyan abubuwan da suka bayyana a tsawon mulkinsa.
Alhaji Dr. Ahmed Muhammad Sani II, CON, ya kasance wani muhimmin mutum a tarihin Masarautar Gumel da tsarin sarautun gargajiya na Arewacin Najeriya. An haife shi a cikin gidan sarauta, amma rayuwarsa ba ta tsaya ga gadon sarauta ba. Ya samu ilimi mai zurfi, ya yi aikin gwamnati, ya shiga siyasa, ya riƙe muƙamin kwamishina sannan ya koma kan karagar sarautar da mahaifinsa ya bari.
Rasuwarsa a ranar 3 ga Satumba 2026 ta kawo ƙarshen wani dogon zangon mulki. Amma tarihin mulkinsa zai ci gaba da kasancewa wani muhimmin sashe na tarihin Masarautar Gumel, musamman saboda tsawon mulkinsa da kuma yadda ya jagoranci masarautar a cikin kusan rabin ƙarni na sauye-sauyen siyasa, zamantakewa da tattalin arziki.
Manazarta
PUNCH. (2026, September 4). Emir of Gumel highly respected traditional ruler, Jigawa gov mourns. PUNCH.
Trust Radio. (2026, September 3). Sarkin Gumel Ahmed Muhammad Sani II ya rasu. Trust Radio.
Sharuɗɗan Editoci
Duk maƙalun da ku ka karanta a wannan taska ta Bakandamiya, marubuta, manazarta da editocinmu ne suka rubuta tare da sa idon kwamitin ba da shawara na ƙwararru. Kuma kowace maƙala da aka buga ta bi muhimman matakai na tantancewa don ganin cewa bayanan dake cikinta sun inganta.
Idan kuma an ga wani kuskure a cikin kowace maƙalarmu, a sanar da mu. Za mu yi bincike sannan mu gyara gwargwadon fahimtarmu.