Skip to content

Burkina Faso

Burkina Faso ƙasa ce da ke cikin Yammacin Afirka, kuma tana daga cikin ƙasashen yankin Sahel, wato faɗaɗɗen yankin da ke tsakanin hamadar Sahara a arewa da yankunan savanna na Afirka a kudu. Ƙasar ba ta da bakin teku, kuma tana kewaye da ƙasashe shida, wato Mali a arewa da yamma, Niger a gabas, Benin da Togo a kudu maso gabas, Ghana a kudu, da Côte d’Ivoire a kudu maso yamma. Babban birnin ƙasar shi ne Ouagadougou, wanda kuma yake daga cikin manyan cibiyoyin siyasa, tattalin arziki da al’adu na ƙasar. A shekarar 2025, yawan jama’ar Burkina Faso ya kai kusan miliyan 24.1, bisa bayanan Bankin Duniya.

Sunan Burkina Faso yana ɗauke da ma’ana mai zurfi da ke da alaƙa da dabi’un mutanen ƙasar. An samo kalmar “Burkina” daga harshen Mooré, tana nufin mutum mai mutunci ko wanda yake da nagarta, yayin da “Faso” daga harshen Dyula take nufin gida ko ƙasar uba. Saboda haka, ana fassara Burkina Faso da ma’ana kamar “ƙasar mutane masu mutunci” ko “ƙasar mutanen kirki.” An sauya sunan ƙasar daga Upper Volta zuwa Burkina Faso a shekarar 1984 a lokacin mulkin Thomas Sankara, wani mataki da ya nuna ƙoƙarin gina sabon tunanin kishin ƙasa da ware kai daga gadon mulkin mallaka.

Tarihin ƙasar yana da alaƙa sosai da tsoffin masarautun Yammacin Afirka, musamman masarautun Mossi, waɗanda suka kafa tsarin mulki da al’adu masu ƙarfi a yankin tun ƙarni da dama kafin zuwan Turawa. Waɗannan masarautu sun taimaka wajen samar da tsarin shugabanci, tsaro, noma, kasuwanci da zamantakewa wanda ya daɗe yana tasiri a yankin. Har zuwa yau, sarakunan gargajiya suna da muhimmiyar daraja a cikin al’umma, musamman wajen kiyaye tarihi da al’adun gargajiya.

Tarihin Kafuwar Burkina Faso

Tarihin Burkina Faso ya samo asali tun kafin zuwan Turawa, lokacin da yankin yake ɗauke da al’ummomi da dama waɗanda suka gina tsarin rayuwa, shugabanci, kasuwanci da al’adu na kansu. Daga cikin al’ummomin da suka fi shahara akwai Mossi, Bobo, Gurma, Bissa, Lobi, Senufo da Fulani. Kafin kafuwar ƙasar Burkina Faso ta zamani, babu wata ƙasa mai suna Burkina Faso kamar yadda ake da ita a yau. Maimakon haka, yankin ya ƙunshi masarautu, ƙananan hukumomi da al’ummomi masu zaman kansu waɗanda suke da nasu shugabanni da dokoki. Wannan tsarin gargajiya ya taka muhimmiyar rawa wajen tsara rayuwar jama’a da kuma kafa tushen siyasa da zamantakewar yankin.

Tutar ƙasar Burkina Faso
Yadda tutar ƙasar Burkina Faso take.

Daga cikin tsoffin tsarin mulki mafi shahara akwai masarautun Mossi. Tarihin gargajiya na Mossi yana danganta kafuwar waɗannan masarautu da wani shugaba mai suna Ouédraogo da zuriyarsa, waɗanda daga baya suka kafa masarautu da dama a yankin. Masarautun Ouagadougou, Yatenga, Tenkodogo da Fada N’Gourma sun kasance daga cikin fitattun cibiyoyin siyasa. Ouagadougou ta kasance muhimmiyar cibiyar siyasa, inda sarautar Mogho Naba ta samu matsayi na musamman. Tsarin mulkin gargajiya ya ba sarakuna iko kan filaye, noma, tattara haraji, tsaro da sasanta rikice-rikicen jama’a. Har zuwa yau, sarautun gargajiya suna da muhimmiyar rawa wajen kiyaye tarihi da al’adun Burkina Faso.

Kafin zuwan Turawa, yankin ya kasance yana da alaƙa da sauran sassan Yammacin Afirka ta hanyar kasuwanci. ‘Yan kasuwa suna zirga-zirga tsakanin yankunan Sahel da savanna, suna musayar gishiri, dabbobi, hatsi, fata, kayan ƙarfe da sauran kayayyaki. Haka kuma, hulɗar kasuwanci ta taimaka wajen yaɗuwar Musulunci a wasu sassan yankin. Malamai da ‘yan kasuwa daga wasu sassan Yammacin Afirka sun shiga yankin, suna koyar da addini da kuma kafa alaƙar zamantakewa da kasuwanci. Duk da haka, imanin gargajiya ya ci gaba da kasancewa muhimmin ɓangare na rayuwar al’ummomi da dama.

A ƙarshen ƙarni na 19, Turawan ƙasashen Turai suka fara faɗaɗa mulkinsu a Afirka. Faransa ta ƙara matsa kaimi wajen mamaye yankunan Yammacin Afirka, kuma daga ƙarshe yankin da ake kira Burkina Faso a yau ya shiga ƙarƙashin mulkin mallakar Faransa. Sojojin Faransa sun fuskanci turjiya daga wasu shugabannin gargajiya da al’ummomi, amma a hankali suka kafa ikon mulkin mallaka. A shekarar 1919, Faransa ta kafa yankin mulkin mallaka mai suna Upper Volta, wanda aka samo sunansa daga tsarin kogunan Volta. Upper Volta ta kasance wani ɓangare na French West Africa, wato tsarin da Faransa ta kafa domin gudanar da yankuna da dama da ta mallaka a Yammacin Afirka.

Mulkin mallakar Faransa ya kawo manyan sauye-sauye a tsarin siyasa da tattalin arzikin yankin. An kafa sabbin hukumomin mulkin mallaka, tsarin haraji, makarantu da wasu cibiyoyin kiwon lafiya. A lokaci guda, an tsara tattalin arzikin yankin ne ta yadda zai amfanar da tsarin mulkin mallaka, musamman ta hanyar samar da kayan amfanin gona da albarkatun da ake buƙata. Jama’a sun fuskanci nauyin haraji da kuma wasu nau’o’in aikin tilas, yayin da tsarin gargajiya ya fara rasa wani ɓangare na ikon da yake da shi a baya.

A shekarar 1932, Faransa ta rusa Upper Volta, sannan aka raba yankunanta tsakanin wasu yankunan mulkin mallaka makwabta. Wasu sassan an haɗa su da Côte d’Ivoire, wasu kuma da Mali da Niger. Wannan rabewa ta sauya tsarin gudanar da yankin, amma daga baya aka sake kafa Upper Volta a shekarar 1947. Wannan mataki ya dawo da yankin ƙarƙashin hukuma guda, kuma daga wannan lokaci aka ƙara samun ci gaban ƙungiyoyin siyasa da fafutukar neman ƙarin ‘yanci.

Bayan Yaƙin Duniya na Biyu, gwagwarmayar neman ‘yancin kai ta ƙara ƙarfi a sassan Afirka. A Upper Volta ma ‘yan siyasa, ƙungiyoyin jama’a da wasu shugabannin gargajiya suka fara neman ƙarin ‘yancin gudanar da harkokin yankinsu. A hankali Faransa ta fara ba yankunan da take mulka ƙarin ikon gudanar da wasu harkokinsu, har Upper Volta ta kai ga samun cikakken ‘yancin kai a ranar 5 ga Agusta 1960. Maurice Yaméogo ya zama shugaban farko na sabuwar ƙasar.

Bayan samun ‘yancin kai, ƙasar ta shiga wani zamani na sauye-sauyen siyasa. Gwamnatin Maurice Yaméogo ta fuskanci matsalolin tattalin arziki da rashin gamsuwar ƙungiyoyin ma’aikata da jama’a. A shekarar 1966, sojoji suka hambarar da shi, kuma Janar Sangoulé Lamizana ya karɓi mulki. Wannan juyin mulki ya zama farkon jerin juyin mulkin soja da suka yi tasiri sosai a tarihin ƙasar. Bayan Lamizana, Saye Zerbo ya karɓi mulki a shekarar 1980, sannan Jean-Baptiste Ouédraogo ya zama shugaban ƙasa a 1982 bayan wani sabon juyin mulki.

A ranar 4 ga Agusta 1983, Thomas Sankara ya hau mulki bayan wani juyin mulki. Ya fara wani gagarumin shirin sauya tsarin siyasa da tattalin arzikin ƙasar, yana mai da hankali kan dogaro da kai, samar da abinci, ilimi, kiwon lafiya, kare muhalli da inganta matsayin mata. A shekarar 1984, gwamnatin Sankara ta sauya sunan ƙasar daga Upper Volta zuwa Burkina Faso. Wannan sabon suna ya samo asali ne daga harsunan Mooré da Dyula, kuma yana ɗauke da ma’anar ƙasa mai alaƙa da mutunci, gaskiya da mutanen kirki. Sauya sunan ƙasar ta kasance wata alama ta ƙoƙarin kawar da wasu alamomin mulkin mallaka da ƙarfafa kishin ƙasa.

Thomas Sankara ya kasance shugaban ƙasa har zuwa ranar 15 ga Oktoba 1987, lokacin da aka kashe shi a wani juyin mulki da Blaise Compaoré ya jagoranta. Compaoré ya karɓi mulki kuma ya kasance shugaban ƙasar na tsawon kusan shekaru 27. A lokacin mulkinsa an samu wasu sauye-sauye na tattalin arziki da siyasa, amma gwamnatin ta fuskanci suka kan batutuwan dimokiraɗiyya, ‘yancin ɗan Adam da tsawaita mulki. A shekarar 2014, yunƙurin sauya kundin tsarin mulki domin ba shi damar ci gaba da mulki ya jawo gagarumar zanga-zangar jama’a, wanda daga ƙarshe ya tilasta masa barin mulki.

Bayan ficewar Compaoré, Burkina Faso ta shiga wani lokaci na gwamnatin rikon kwarya, sannan aka gudanar da zaɓen shugaban ƙasa a shekarar 2015. Roch Marc Christian Kaboré ya lashe zaɓen, kuma daga baya aka sake zaɓensa a 2020. Sai dai matsalar tsaro ta ƙara tsananta a lokacin mulkinsa saboda hare-haren ƙungiyoyin masu ɗauke da makamai, musamman a yankunan arewa da gabashin ƙasar. Wannan matsala ta ƙara haifar da rashin gamsuwa tsakanin jama’a da sojoji, har aka samu juyin mulki a shekarar 2022.

Paul-Henri Sandaogo Damiba ya karɓi mulki a watan Janairun 2022, amma a watan Satumba na wannan shekarar aka sake hambarar da shi. Ibrahim Traoré ya karɓi mulki, kuma ya zama shugaban ƙasar. Tun daga wannan lokaci, gwamnatin Traoré ta fi mayar da hankali kan yaƙi da rashin tsaro, ƙarfafa sojojin ƙasa, da kuma ƙara dogaro da kanta wajen harkokin tsaro da tattalin arziki. Burkina Faso ta kuma ƙara kusantar Mali da Niger, musamman ta hanyar Alliance of Sahel States, wanda ya zama wani sabon tsarin haɗin gwiwar siyasa da tsaro a yankin Sahel.

Tambarin ƙasar Burkina Faso
Tambarin coat of arms na ƙasar Burkina Faso.

Saboda haka, tarihin Burkina Faso tarihi ne na sauye-sauye masu yawa, tun daga masarautun gargajiya da tsarin kasuwancin Yammacin Afirka, zuwa mulkin mallakar Faransa, samun ‘yancin kai, juyin mulkin soja, zamanin Thomas Sankara, dogon mulkin Blaise Compaoré, komawar tsarin zaɓe da kuma sake dawowar sojoji kan mulki. Waɗannan abubuwan sun taimaka wajen tsara tsarin siyasa da zamantakewar ƙasar da kuma matsayinta a Sahel a yau.

Yanayin Ƙasa da muhalli

Burkina Faso tana cikin Yammacin Afirka, kuma tana daga cikin ƙasashen yankin Sahel. Ƙasa ce marar bakin teku, wato ba ta da iyaka kai tsaye da teku. Matsayinta na ƙasa ya sa take tsakanin yankunan da ke da busasshen yanayi a arewacin Sahel da kuma yankunan savanna masu ɗanɗano a kudancin Yammacin Afirka. Wannan matsayi yana da muhimmiyar rawa wajen fahimtar yanayin noma, kiwo, tattalin arziki da rayuwar jama’ar ƙasar.

Burkina Faso tana da iyaka da ƙasashe bakwai. A arewa da yamma tana makwabtaka da Mali, a gabas kuma tana da iyaka da Niger. A kudu maso gabas akwai Benin, a kudu akwai Togo da Ghana, yayin da Côte d’Ivoire take a kudu maso yammacin ƙasar. Wannan matsayi ya sa Burkina Faso ke da alaƙa mai ƙarfi da ƙasashen Yammacin Afirka ta fuskar kasuwanci, zirga-zirga, al’adu, ƙaura da tsaro.

Yanayin ƙasar ya fi ƙunshi filayen savanna da ƙananan tuddai, tare da wasu wuraren da ke da duwatsu da tsaunuka. Ba ta da manyan tsaunukan da ake samu a wasu sassan Afirka, amma akwai wuraren da ke da duwatsu da tuddai masu ban sha’awa, musamman a yankunan kudu maso yamma. Yanayin ƙasa yana sauyawa daga arewa zuwa kudu, inda arewa ta fi bushewa, yayin da kudanci ke samun ƙarin ruwan sama da ciyayi.

Kasancewar Burkina Faso a yankin Sahel yana nufin cewa ƙasar tana da yanayin bushewa sosai a wasu sassa. A arewa, ruwan sama yana da ƙaranci kuma lokacin damina ya fi guntu. A kudanci kuwa, damina tana da tsawo kuma ana samun ƙarin ciyayi. Wannan bambancin yana da tasiri kai tsaye ga irin aikin da jama’a suke yi, domin arewa ta fi dacewa da kiwo, yayin da kudanci ke ba da damar yin noma iri-iri.

Burkina Faso tana da koguna masu muhimmanci waɗanda suke cikin tsarin kogunan Volta. Daga cikin manyan kogunan akwai Mouhoun, wanda ake kuma kira Black Volta, da Nakambé, wanda ake danganta shi da White Volta, da Nazinon. Waɗannan koguna suna taka muhimmiyar rawa wajen samar da ruwa ga jama’a, dabbobi da noma. Haka kuma akwai tafkunan ruwa da madatsun ruwa da ake amfani da su wajen adana ruwa, musamman a lokacin da ake fuskantar ƙarancin ruwan sama.

Yanayin Burkina Faso ya kasu musamman zuwa lokacin damina da lokacin rani. A lokacin damina, ruwan sama yana ba manoma damar shuka gero, dawa, masara, auduga, sesame da sauran amfanin gona. Yawan ruwan sama da tsawon lokacin damina ba su daidai a duk faɗin ƙasar, don haka irin amfanin gona da ake nomawa da yawan amfanin da ake samu suna bambanta daga yanki zuwa yanki. A lokacin rani kuwa, yanayi yana zama bushe kuma zafi yana ƙaruwa, musamman a yankunan arewa.

Kusancin Burkina Faso da hamadar Sahara yana da tasiri sosai ga yanayinta. Iskar busasshiya da ke tasowa daga yankunan arewa na iya kawo ƙura da rage danshi. A wasu lokuta, ƙurar iska na iya rage ingancin iska kuma ta shafi harkokin sufuri da lafiyar jama’a. Tsananin zafi da ƙarancin ruwa a lokacin rani ma suna ƙara matsin lamba ga manoma da makiyaya.

Fari yana daga cikin manyan matsalolin da yanayin ƙasar ke haifarwa. Idan ruwan sama ya yi ƙasa ko damina ta makara, amfanin gona na iya raguwa, dabbobi su rasa ciyawa da ruwa, sannan farashin abinci ya iya ƙaruwa. Wannan ya sa samar da ruwa da inganta hanyoyin adana shi suke da matuƙar muhimmanci ga ci gaban ƙasar.

Sauyin yanayi ma yana ƙara tsananta wasu daga cikin waɗannan matsaloli. Sauyin lokutan damina, tsawaitar lokacin fari, tsananin zafi da kuma samun ruwan sama mai yawa cikin ɗan gajeren lokaci na iya haifar da ambaliya da zaizayar ƙasa. Wadannan sauye-sauye suna shafar noma, kiwo, samar da abinci da kuma samun ruwan sha. Saboda haka, manoma da makiyaya suna buƙatar dabarun da za su taimaka musu dacewa da sauyin yanayi, kamar amfani da amfanin gona masu jure fari, adana ruwa da kare ƙasa.

Yanayin ƙasa ya sa noma da kiwo suka zama muhimman hanyoyin rayuwar jama’ar Burkina Faso. Manoma sun fi dogaro da ruwan sama, yayin da makiyaya ke bin wuraren da suke da ciyawa da ruwa domin ciyar da dabbobinsu. A wasu wurare, ƙarancin fili da ruwa na iya haifar da gasa tsakanin manoma da makiyaya, musamman lokacin da fari ya tsananta. Wannan yana nuna cewa yanayin ƙasa ba wai yana shafar tattalin arziki kaɗai ba ne, har ma yana iya shafar zaman lafiya da dangantakar al’ummomi.

Saboda haka, matsayi da yanayin ƙasar Burkina Faso suna da muhimmiyar rawa wajen fahimtar rayuwar jama’arta da matsalolin da take fuskanta. Kasancewarta a yankin Sahel ya ba ta matsayi na musamman tsakanin Yammacin Afirka da yankunan Sahara, amma a lokaci guda ya sanya ta fuskantar ƙalubalen fari, ƙarancin ruwa, sauyin yanayi da matsin lamba kan albarkatun ƙasa. Duk da haka, koguna, filayen noma, albarkatun ƙasa da matsayinta a tsakiyar hanyoyin sadarwar Yammacin Afirka suna ba ta damar gina tattalin arziki mai ɗorewa idan aka samu ingantaccen tsarin kula da muhalli da albarkatun ƙasa.

Al’umma da harshe

Al’ummomi

Burkina Faso ƙasa ce mai ɗimbin al’umma da bambancin ƙabila da harshe. Yawan jama’arta ya karu sosai a cikin shekarun baya, kuma yawancin jama’a suna rayuwa a yankunan karkara, inda noma da kiwo suke daga cikin manyan hanyoyin samun abin rayuwa. Duk da cewa akwai ƙabilu da dama, babu wata ƙabila guda da za a iya cewa ita ce ke wakiltar dukkan al’ummar ƙasar. Mafi girma daga cikin ƙungiyoyin al’ummar ƙasar su ne Mossi, waɗanda suka fi yawa musamman a tsakiyar Burkina Faso. Sauran manyan ƙungiyoyin sun haɗa da Fulani, Bobo, Gurma, Bissa, Lobi, Senufo, Dagara, Gourounsi da wasu ƙananan ƙungiyoyin al’umma.

Mossi suna da muhimmiyar rawa a tarihin Burkina Faso, musamman saboda tsoffin masarautun Mossi da suka wanzu kafin zuwan Turawa. Tsarin masarautun ya taimaka wajen samar da shugabanci, tsaro da tsarin zamantakewa a yankin. A yau, duk da sauyin tsarin mulki zuwa tsarin ƙasa ta zamani, al’adun Mossi da sauran al’ummu har yanzu suna da tasiri a rayuwar jama’a.

Fulani, waɗanda ake kira Fulɓe ko Peul a wasu harsuna, suna da muhimmiyar rawa musamman a fannin kiwo. Wasu daga cikinsu makiyaya ne da suke yin ƙaura daga wani wuri zuwa wani wuri domin neman ruwa da ciyawa ga dabbobinsu, yayin da wasu suka zauna a garuruwa da ƙauyuka suka haɗa kiwo da noma. Wannan tsarin rayuwa ya sa Fulani suke da muhimmiyar rawa a tattalin arzikin ƙasar, musamman wajen samar da shanu, madara da sauran kayayyakin dabbobi.

Sauran al’ummu kamar Bobo, Bissa, Gurma, Lobi, Senufo da Dagara suna da nasu harsuna, al’adu, sana’o’i da tsarin zamantakewa. Wasu daga cikin waɗannan al’ummu suna da alaƙar tarihi da al’ummomin ƙasashen da ke makwabtaka da Burkina Faso. Saboda haka, iyakokin ƙasa na zamani ba su raba al’ummomin yankin gaba ɗaya ba, domin wasu ƙabilu suna rayuwa a Burkina Faso da kuma ƙasashen da ke kewaye da ita.

Harsuna

Bambancin ƙabilu ya haifar da yawan harsuna a Burkina Faso. Mooré yana daga cikin harsunan da aka fi amfani da su, musamman tsakanin Mossi da kuma a wasu sassan ƙasar. Saboda yawan masu amfani da shi, Mooré yana da muhimmiyar rawa wajen sadarwa da zamantakewa.

Dyula (Dioula) ma yana da muhimmiyar rawa, musamman a harkokin kasuwanci da sadarwa a birane da tsakanin al’ummomin da ke sassa daban-daban na Yammacin Afirka. Saboda kasancewarsa harshen kasuwanci, ana iya samun masu amfani da Dyula a Burkina Faso da Mali, Côte d’Ivoire da wasu ƙasashen yankin.

Fulfulde kuma harshen Fulani ne, kuma ana amfani da shi musamman a tsakanin al’ummar Fulani. Bugu da ƙari, akwai harsuna da dama na gida waɗanda ake amfani da su a yankuna daban-daban na ƙasar. Wannan ya nuna cewa tsarin harshe na Burkina Faso yana da matuƙar bambanci.

Faransanci ya kasance harshen gwamnatin ƙasar da tsarin ilimi da harkokin hukuma tun daga zamanin mulkin mallakar Faransa. Sai dai a shekarun baya an samu sauye-sauye a manufofin harshe na ƙasar, inda aka ƙara ba harsunan ƙasa muhimmiyar matsayi a hukumance. Wannan sauyi yana da alaƙa da ƙoƙarin ƙarfafa harsunan gida da kuma rage dogaro da harshen da aka gada daga zamanin mulkin mallaka.

Bambancin harshe ba ya nufin rarrabuwar al’umma kawai; yana kuma taimakawa wajen bayyana asalin al’adu da tarihi. Harshe yana ɗauke da tatsuniyoyi, karin magana, waƙoƙi, tarihin kakanni da dabarun rayuwa. Saboda haka, kiyaye harsunan gida yana taimakawa wajen kiyaye al’adun Burkina Faso.

Addini da al’adu

Addinai

Addini yana daga cikin muhimman abubuwan da suka tsara rayuwar al’ummar Burkina Faso. Manyan addinan da ake samu a ƙasar sun haɗa da Musulunci da Kiristanci, tare da imanin gargajiya na Afirka. Akwai kuma mutane waɗanda suke haɗa wasu al’adun gargajiya da tsarin addinin da suke bi. Wannan ya samar da yanayin addini mai bambanci.

Musulunci yana da tarihi mai tsawo a yankin Yammacin Afirka. Ya bazu ta hanyar kasuwanci, hulɗar al’umma da malamai tun ƙarni da dama kafin mulkin mallakar Turawa. A Burkina Faso, Musulunci ya samu mabiya da yawa, musamman a tsakanin wasu al’ummomin yankin Sahel da masu sana’ar kasuwanci. Masallatai, makarantu da cibiyoyin addini suna taka rawa wajen koyar da addini da kuma tarbiyyar al’umma.

Kiristanci ma yana da muhimmiyar rawa, musamman tun bayan zuwan mishan na Turawa. Akwai mabiya Katolika, Protestant da sauran ƙungiyoyin Kirista. Makarantu, asibitoci da cibiyoyin jinƙai da ƙungiyoyin Kirista suka kafa sun kuma taka rawa wajen ci gaban wasu fannoni na rayuwar jama’a.

Kuɗin ƙasar Burkina Faso
Wasu daga cikin nau’ikan takardun kuɗin ƙasar Burkina Faso.

A gefe guda kuma, addinan gargajiya na Afirka suna da tarihi mai zurfi. Kafin zuwan Musulunci da Kiristanci, al’ummomin yankin suna da tsarin imani da ya haɗa da girmama kakanni, wurare masu tsarki, ruhohi da wasu al’adun gargajiya. Ko bayan yaɗuwar addinan zamani, wasu daga cikin waɗannan al’adu sun ci gaba da kasancewa a cikin bukukuwa, aure, jana’iza da wasu al’amuran zamantakewa.

Al’adun

Al’adun Burkina Faso suna da alaƙa sosai da kiɗa da rawa. Ana amfani da ganguna, sarewa, kayan kaɗe-kaɗe masu ƙayatarwa da waƙoƙin gargajiya wajen bukukuwa da tarurrukan al’umma. Waƙoƙin gargajiya suna kuma iya ɗauke da tarihin ƙabila, labarin jarumai, yabon sarakuna ko darussan rayuwa.

Rawa ma tana da muhimmiyar rawa wajen nuna farin ciki da kuma bayyana asalin al’umma. A lokutan bukukuwa, aure da wasu manyan tarurruka, mutane kan sanya tufafin gargajiya, su yi kiɗa da rawa bisa tsarin al’adarsu.

Sana’o’in hannu suna daga cikin abubuwan da suka shahara a Burkina Faso. Akwai sana’o’in saƙa, ɗinki, aikin fata, sassaka, tukwane da yin kayan ado. Waɗannan sana’o’i ba wai hanyoyin samun kuɗi kawai ba ne, suna kuma taimakawa wajen adana dabarun da aka gada daga kakanni zuwa zuriya.

Abinci ma yana nuna bambancin al’adun ƙasar. Hatsi kamar gero, dawa da masara suna daga cikin muhimman abincin jama’a, yayin da kayan lambu, wake, nama da kayayyakin dabbobi suke ƙara bambancin abinci daga wannan yanki zuwa wani.

Bukukuwa da tarurrukan al’adu suna ba al’umma damar nuna tarihi da al’adunsu. Daga cikin manyan abubuwan da suka shahara a Burkina Faso akwai FESPACO, babban bikin fina-finan Afirka da ake gudanarwa a Ouagadougou, wanda ya zama ɗaya daga cikin manyan cibiyoyin fina-finan Afirka. Haka kuma akwai wasu bukukuwan al’adu da ke haɗa kiɗa, rawa, fasaha da sana’o’in gargajiya.

Sarakunan gargajiya

Duk da cewa Burkina Faso tana da tsarin gwamnati na zamani, sarakunan gargajiya har yanzu suna da matsayi mai muhimmanci a wasu al’ummu. Suna taimakawa wajen kiyaye al’ada, tarihi da tsarin zamantakewa. A wasu lokuta kuma suna shiga cikin sulhu tsakanin mutane da kuma ƙoƙarin warware rikice-rikicen al’umma.

Al’adun Burkina Faso ba su ta’allaka ga ƙabila guda ba. Su ne sakamakon haɗuwar tarihin Mossi da sauran masarautu, al’adun Fulani da sauran al’ummu, addinai daban-daban, da kuma tasirin hulɗar ƙasar da sauran ƙasashen Yammacin Afirka.

Tsarin mulki

Burkina Faso ta samu ’yancin kai daga Faransa a shekarar 1960, amma tarihin siyasar ƙasar tun daga wannan lokaci ya kasance cike da sauye-sauyen gwamnati. A farkon zamanin ’yancin kai an kafa tsarin jamhuriya, amma daga baya sojoji suka shiga harkokin siyasa, lamarin da ya haifar da jerin juyin mulki da sauye-sauyen shugabanci.

A tsarin gwamnati na yau, shugaban ƙasa yana da muhimmiyar rawa wajen jagorantar ƙasar, yayin da gwamnatin rikon kwarya ke gudanar da ayyukan gwamnati a ƙarƙashin tsarin siyasar da ya samo asali daga juyin mulkin soja na shekarar 2022. Ibrahim Traoré ya zama shugaban ƙasar na rikon kwarya bayan ya karɓi mulki a watan Satumba 2022.

Majalisar dokoki kuma tana daga cikin cibiyoyin gwamnati. A lokacin mulkin rikon kwarya na yanzu, an yi amfani da Assemblée législative de transition (ALT) a matsayin majalisar dokokin rikon kwarya. Ayyukanta sun haɗa da duba dokoki da kuma gudanar da wasu ayyukan da suka shafi tsarin mulkin ƙasa yayin wannan lokacin na sauyin siyasa.

Bangaren shari’a yana da alhakin gudanar da harkokin kotuna da tabbatar da aiwatar da dokoki. Tsarin shari’a yana da kotuna da hukumomin da suke kula da aikace-aikacen doka, yayin da gwamnati ke gudanar da sauran ayyukan ƙasa.

Juyin mulki da sauye-sauyen siyasa

Juyin mulki ya kasance ɗaya daga cikin manyan siffofin tarihin siyasar Burkina Faso. Bayan samun ’yancin kai, ƙasar ta fuskanci juyin mulkin soja da dama, wanda ya sa shugabannin soja suka riƙa maye gurbin gwamnatocin farar hula.

Daya daga cikin fitattun shugabannin da suka sauya tarihin ƙasar shi ne Thomas Sankara, wanda ya hau mulki a shekarar 1983. Gwamnatinsa ta yi ƙoƙarin aiwatar da manyan sauye-sauye a harkokin noma, lafiya, ilimi, daidaiton jinsi da yaƙi da cin hanci da rashawa. A shekarar 1984, gwamnatin Sankara ta sauya sunan ƙasar daga Upper Volta zuwa Burkina Faso.

Bayan kashe Sankara a shekarar 1987, Blaise Compaoré ya karɓi mulki. Ya yi shugabanci na tsawon shekaru 27 kafin zanga-zangar jama’a ta tilasta masa yin murabus a shekarar 2014. Bayan haka aka samu wani sabon tsarin rikon kwarya, sannan aka koma ga zaɓen farar hula.

Sai dai matsalar tsaro da hare-haren ƙungiyoyin masu ɗauke da makamai ta ƙara dagula siyasar ƙasar. A shekarar 2022 an samu juyin mulki sau biyu. A watan Janairu, Paul-Henri Sandaogo Damiba ya hambarar da Roch Marc Christian Kaboré. Daga baya, a watan Satumba na wannan shekarar, Ibrahim Traoré ya jagoranci wani juyin mulki ya cire Damiba daga mulki.

Tun daga nan, Burkina Faso tana ƙarƙashin mulkin rikon kwarya na soja, wanda ya mayar da hankali sosai kan matsalar tsaro, yaƙi da ƙungiyoyin masu ɗauke da makamai, da ƙarfafa ikon ƙasa. Wannan sabon tsarin siyasa ya kuma sauya dangantakar Burkina Faso da wasu ƙasashen waje da ƙungiyoyin yanki, musamman dangane da rawar Faransa da ƙungiyoyin yammacin Afirka.

Tattalin arziki

Tattalin arzikin Burkina Faso ya dogara ne a kan fannoni da dama, amma noma, kiwo, ma’adinai da ayyukan sabis su ne manyan ginshiƙansa. Duk da kasancewar ƙasar ba ta da bakin teku kuma tana cikin yankin Sahel mai fuskantar bushewa, noma yana da matuƙar muhimmanci saboda shi ne tushen abinci da rayuwar miliyoyin mutane. Babban ɓangaren jama’ar ƙasar yana rayuwa ne a yankunan karkara, inda noma da kiwo suke samar da aikin yi da kuɗin shiga ga iyalai.

Noma

Noma yana daga cikin muhimman sassan tattalin arzikin Burkina Faso. Ana noma amfanin gona iri-iri, musamman gero, dawa, masara, shinkafa, wake, auduga da sesame. Gero da dawa suna da muhimmanci musamman a yankunan da ruwan sama bai yawaita ba, domin suna iya jure wa wasu yanayin fari fiye da wasu amfanin gona.

Auduga ta daɗe tana daga cikin muhimman amfanin gona na kasuwanci a Burkina Faso. Ana nomanta domin kasuwannin cikin gida da na ƙasashen waje, kuma tana samar da kuɗaɗen shiga ga manoma da masu harkar sarrafa amfanin gona. Haka kuma sesame ya ƙara samun muhimmanci a matsayin amfanin gona da ake fitarwa zuwa ƙasashen waje.

Sai dai noma a Burkina Faso yana fuskantar matsaloli masu yawa saboda dogaro da ruwan sama. Idan damina ta yi ƙaranci ko ta yi gajarta, samar da abinci yana raguwa. Fari, zaizayar ƙasa, lalacewar gonaki da hauhawar yanayin zafi suna ƙara matsa wa manoma lamba.

Kiwo

Kiwo ma yana da muhimmiyar rawa, musamman a tsakanin al’ummomin makiyaya da manoman da suke haɗa noma da kiwo. Ana kiwon shanu, tumaki, awaki da kaji, kuma dabbobin suna samar da nama, madara, fata da sauran kayayyakin da ake amfani da su wajen cin abinci da kasuwanci.

Kiwo yana da muhimmanci musamman a yankunan arewa, amma matsalar rashin ruwa da ƙarancin ciyawa na iya haifar da ƙaura daga wannan wuri zuwa wani. Haka kuma rashin tsaro ya kawo cikas ga motsin makiyaya da kasuwancin dabbobi a wasu yankuna.

Ma’adinai da zinare

Daga cikin sauye-sauyen da suka fi bayyana a tattalin arzikin Burkina Faso akwai haɓakar hakar zinariya. Zinariya ta zama ɗaya daga cikin manyan kayayyakin da ƙasar ke fitarwa zuwa kasuwannin duniya, kuma tana samar da kuɗaɗen shiga ga gwamnati da masu aikin ma’adinai.

Akwai manyan wuraren hakar zinariya a sassa daban-daban na ƙasar, tare da haɗin gwiwar manyan kamfanonin ma’adinai da kuma masu ƙaramin aikin haƙar ma’adinai. Ƙananan masu hakar zinariya suna taka rawa wajen samar da aikin yi ga jama’a, musamman a yankunan karkara.

Duk da fa’idar zinariya, dogaro da ita yana da haɗari. Sauyin farashin zinariya a kasuwannin duniya na iya shafar kuɗaɗen shiga. Haka kuma haƙar ma’adinai ba tare da isasshen kulawar muhalli ba na iya haifar da gurɓatar ruwa da ƙasa, sare ciyayi da wasu matsalolin muhalli.

Masana’antu da sauran ayyuka

Masana’antun Burkina Faso sun haɗa da sarrafa kayan noma, samar da kayan abinci, kayan sha, kayan sawa da wasu kayayyakin da ake amfani da su a cikin gida. Sarrafa auduga, hatsi, kayan lambu da dabbobi yana taimakawa wajen ƙara darajar amfanin gona kafin a sayar da shi.

Fannin sabis kuma yana ƙara muhimmanci. Ya haɗa da kasuwanci, sufuri, sadarwa, bankuna, inshora, gine-gine, ilimi, kiwon lafiya da sauran ayyukan da ke samar da kuɗin shiga.

Ouagadougou, babban birnin ƙasar, ita ce babbar cibiyar kasuwanci da harkokin kuɗi. Birnin yana haɗa manyan hanyoyin kasuwanci da sufuri da ke kaiwa ga wasu sassan ƙasar da kuma ƙasashen makwabta.

Kasuwanci

Burkina Faso tana kasuwanci da ƙasashen makwabta da sauran ƙasashen duniya. Kasuwancin yankin yana da muhimmanci saboda ƙasar ba ta da tashar ruwa, don haka tana amfani da hanyoyin ƙasa da tashoshin ruwa na ƙasashen makwabta wajen shigo da kayayyaki da fitar da nata.

Ana fitar da zinariya, auduga da wasu kayayyakin noma, yayin da ake shigo da man fetur, injuna, kayan masana’antu, abinci da sauran kayayyaki. Dangantakar kasuwanci da ƙasashen da ke kewaye da ita tana da matuƙar muhimmanci ga tattalin arzikin ƙasar.

Muhimmancin Burkina Faso a duniya

Burkina Faso tana da muhimmiyar matsayi a Yammacin Afirka da yankin Sahel saboda matsayinta na ƙasa mai haɗa manyan yankunan Afirka ta Yamma da Sahel. Duk da cewa ba ta cikin ƙasashen da suka fi ƙarfin tattalin arziki a duniya, abubuwan da ke faruwa a cikinta suna iya shafar tsaro, ƙaura, kasuwanci da siyasar yankin.

Matsayinta a yankin Sahel

Matsalar tsaro ta sanya Burkina Faso ta zama ɗaya daga cikin ƙasashen da ake yawan tattaunawa a harkokin tsaro na Sahel. Ƙasar ta fuskanci hare-haren ƙungiyoyin masu ɗauke da makamai, kuma wannan ya sa batun tsaro ya zama babban ɓangare na manufofin gwamnatin ƙasar.

Abin da ke faruwa a Burkina Faso yana da alaƙa da abin da ke faruwa a Mali da Niger, saboda ƙasashen uku suna da iyakoki da al’ummomi masu alaƙa da juna. Wannan ne ya sa haɗin gwiwar ƙasashen uku ya ƙara samun muhimmanci a shekarun baya.

Alliance of Sahel States

A shekarar 2023, Burkina Faso, Mali da Niger sun kafa Alliance of Sahel States (AES), wadda aka fi sani da Alliance des États du Sahel. Manufar haɗin gwiwar ta haɗa da ƙarfafa tsaro, taimakon juna da kuma kare ikon ƙasashen uku.

Wannan sabon tsarin ya sauya yanayin siyasar yankin Yammacin Afirka. Ƙasashen uku sun ƙara ƙoƙarin samar da manufofinsu na kansu wajen tsaro da diflomasiyya, yayin da dangantakarsu da wasu ƙungiyoyin yanki da ƙasashen waje ta shiga sabon yanayi.

Albarkatun ma’adinai

Burkina Faso tana da muhimmanci a fannin ma’adinai saboda yawan zinariyar da take samarwa. Zinariya tana daga cikin muhimman kayayyakin da take fitarwa, kuma hakan ya sanya ƙasar cikin kasuwancin ma’adinai na duniya.

Albarkatun ma’adinai na iya taimaka wa ƙasar wajen samar da kuɗin shiga, aikin yi da bunƙasa ababen more rayuwa idan aka sarrafa su cikin gaskiya da tsari. Saboda haka, harkar ma’adinai tana da muhimmanci ba kawai ga Burkina Faso ba, har ma ga kasuwannin duniya.

Noma da samar da abinci

Burkina Faso tana da muhimmiyar rawa wajen samar da amfanin gona a yankin. Noma da kiwo suna taimakawa wajen ciyar da jama’ar ƙasar da kuma samar da kayayyakin da ake kasuwanci da su a tsakanin ƙasashen Yammacin Afirka.

Duk da matsalolin fari da rashin tsaro, ƙasar tana da damar ƙara samar da abinci ta hanyar inganta ban ruwa, iri, fasahar noma da hanyoyin adana amfanin gona.

Matsayinta a ƙungiyoyin ƙasa da ƙasa

Burkina Faso ta kasance memba a wasu manyan ƙungiyoyin ƙasa da ƙasa da na Afirka, ciki har da African Union (AU) da United Nations (UN). Haka kuma tana da alaƙar tarihi da ƙungiyoyin tattalin arziki da siyasa na Yammacin Afirka.

Sauye-sauyen siyasa na baya-bayan nan, musamman dangantakar ƙasar da Mali da Niger, sun sa matsayin Burkina Faso a tsarin siyasar Yammacin Afirka ya ƙara samun kulawa daga ƙasashen duniya.

Matsaloli da ƙalubale

Burkina Faso tana fuskantar manyan ƙalubale waɗanda suka shafi tsaro, siyasa, tattalin arziki, zamantakewa da muhalli. Waɗannan matsalolin suna da alaƙa da juna, domin matsalar tsaro na iya ƙara talauci, yayin da talauci da rashin ayyukan yi kuma za su iya ƙara raunin al’umma.

Rashin tsaro da ta’addanci

Babban ƙalubalen da Burkina Faso ke fuskanta a yau shi ne rashin tsaro da hare-haren ƙungiyoyin masu ɗauke da makamai. Hare-haren sun fi shafar wasu yankunan karkara, inda aka kai hari kan jama’a, jami’an tsaro da wasu cibiyoyi.

Rashin tsaro ya shafi rayuwar jama’a ta hanyoyi da dama. Wasu mutane sun rasa gidajensu, wasu sun kasa zuwa gonaki, yayin da wasu makarantu da cibiyoyin kiwon lafiya suka rufe ko suka rage ayyukansu a yankunan da lamarin ya yi tsanani.

Mutanen da suka rasa muhallansu

Sakamakon rikicin tsaro, mutane da yawa sun zama ‘yan gudun hijira a cikin ƙasarsu, wato sun bar gidajensu amma suka koma wasu sassan Burkina Faso. Wannan yana ƙara matsin lamba kan garuruwan da suka karɓi waɗannan mutane, musamman wajen abinci, ruwa, matsuguni, ilimi da kiwon lafiya.

Juyin mulkin soja da siyasa

Juyin mulki ya zama wani babban ɓangare na tarihin siyasar Burkina Faso. Sauye-sauyen mulki sun rage zaman lafiyar tsarin siyasa kuma sun haifar da tambayoyi game da lokacin da ƙasar za ta koma cikakkiyar gwamnatin farar hula.

Shugaban mulkin sojin ƙasar Burkina Faso
Ibrahim Traoré shi ne shugaban mulkin sojin ƙasar Burkina Faso.

A gefe guda, gwamnatin soja tana cewa babban abin da ya fi muhimmanci shi ne dawo da tsaro da kare ikon ƙasa. A gefe guda kuma, akwai buƙatar samar da tsarin siyasa mai ɗorewa da zai tabbatar da doka, shugabanci nagari da cikakken wakilcin jama’a.

Talauci da rashin aikin yi

Talauci yana ci gaba da zama babban ƙalubale, musamman a yankunan karkara. Rashin isassun ayyukan yi ga matasa yana ƙara matsin lamba kan tattalin arziki. Matasa da yawa suna dogaro da noma, ƙananan sana’o’i da kasuwanci na yau da kullum.

Ƙarfafa ilimi na sana’a, fasahar zamani, masana’antu da ƙananan sana’o’i na iya taimakawa wajen samar da ayyukan yi da rage dogaro da noma kaɗai.

Ilimi da kiwon lafiya

Rashin tsaro ya shafi ilimi a wasu yankuna, inda makarantu suka rufe ko aka tilasta wa ɗalibai da malamai barin wuraren da suke. Hakan na iya haifar da gibin ilimi mai ɗorewa, musamman ga yara da suka rasa damar ci gaba da karatu.

A fannin kiwon lafiya ma, rikice-rikice da ƙaura suna ƙara matsin lamba kan asibitoci da ma’aikatan lafiya. Samar da isassun cibiyoyin kiwon lafiya, magunguna da ma’aikata a yankunan karkara na daga cikin muhimman abubuwan da ƙasar ke buƙata.

Sauyin yanayi da fari

Yanayin Burkina Faso yana sa ta kasance cikin ƙasashen da fari da sauyin yanayi ke iya yin tasiri sosai a kansu. Rashin daidaiton ruwan sama, tsananin zafi da lalacewar ƙasa suna shafar noma da kiwo.

Idan samar da abinci ya ragu, farashin abinci na iya ƙaruwa, sannan iyalai masu ƙaramin ƙarfi su fi fuskantar matsala. Saboda haka, inganta ban ruwa, adana ruwa, dasa itatuwa da amfani da dabarun noma masu jure fari suna da muhimmanci.

Karancin ababen more rayuwa

Hanyoyi, wutar lantarki, ruwan sha, cibiyoyin kiwon lafiya da hanyoyin sadarwa ba su kai matakin da ake buƙata a dukkan sassan ƙasar ba. Wannan yana hana wasu yankuna cin gajiyar tattalin arzikin ƙasa yadda ya kamata.

Saboda haka, ɗaya daga cikin manyan hanyoyin da Burkina Faso za ta iya samun ci gaba shi ne ƙarfafa tsaro tare da zuba jari a ilimi, kiwon lafiya, noma, ababen more rayuwa da samar da ayyukan yi. Hakan zai taimaka wajen rage talauci da kuma ba jama’a damar amfani da albarkatun ƙasar cikin lumana da ɗorewa.

Jerin sunayen shugabannin ƙasar tun farko

Tun bayan samun ’yancin kai a shekarar 1960, Burkina Faso ta samu shugabanni da dama, kuma tarihin shugabancinta ya kasance mai cike da sauye-sauyen mulki, musamman juyin mulkin soja. Wannan ya sa tarihin shugabannin ƙasar ya bambanta da na ƙasashen da suka samu dogon zaman lafiya na tsarin dimokiradiyya. Ga jerin shugabannin ƙasar da manyan abubuwan da suka faru a lokacin mulkinsu. Jerin tsoffin shugabannin da Fadar Shugaban Ƙasa ta Burkina Faso ta wallafa ya tabbatar da yawancin waɗannan sunaye.

Maurice Yaméogo, 1960–1966

Maurice Yaméogo shi ne shugaban farko na Burkina Faso bayan samun ’yancin kai daga Faransa a shekarar 1960, lokacin da ake kiran ƙasar Republic of Upper Volta. Ya kasance jagoran ƙasar tun kafin cikakken ’yancin kai kuma ya kafa gwamnatin farko ta ƙasar mai cin gashin kanta.

Mulkinsa ya fuskanci matsalolin tattalin arziki, rashin farin jini da rikice-rikice tsakanin gwamnati da ƙungiyoyin ma’aikata. A shekarar 1966, zanga-zangar jama’a da matsalolin siyasa suka kai ga juyin mulkin soja wanda ya kawo ƙarshen mulkinsa.

Sangoulé Lamizana, 1966–1980

Janar Sangoulé Lamizana ya karɓi mulki bayan juyin mulkin 1966. Ya jagoranci ƙasar na kusan shekaru 14, wanda ya sa ya zama ɗaya daga cikin shugabannin da suka fi dadewa a tarihin farko na Upper Volta.

A lokacin mulkinsa, ƙasar ta koma wani tsari na mulkin farar hula a wani lokaci, amma sojoji sun ci gaba da kasancewa masu muhimmiyar rawa a siyasa. A shekarar 1980, an hambarar da Lamizana a wani juyin mulki.

Saye Zerbo, 1980–1982

Kanar Saye Zerbo ya karɓi mulki bayan juyin mulkin 1980. Mulkinsa bai daɗe ba, domin ƙasar ta sake fuskantar rikicin siyasa da na ƙungiyoyin ma’aikata. A shekarar 1982, an sake yin juyin mulki, wanda ya kawo ƙarshen mulkinsa.

Jean-Baptiste Ouédraogo, 1982–1983

Dokta Jean-Baptiste Ouédraogo ya jagoranci ƙasar bayan juyin mulkin 1982. A lokacin mulkinsa ne Thomas Sankara ya fito a matsayin wani babban jigo a gwamnati. Rashin jituwa tsakanin manyan jami’an gwamnati da sojoji ya ƙara tsananta, har aka sake yin juyin mulki a watan Agustan 1983, wanda ya kai Thomas Sankara kan mulki.

Thomas Sankara, 1983–1987

Kyaftin Thomas Sankara yana daga cikin shahararrun shugabannin Burkina Faso. Ya hau mulki a shekarar 1983 kuma ya fara wani shiri na sauya tsarin siyasa da tattalin arzikin ƙasar. A lokacin mulkinsa aka ƙarfafa samar da abinci, kiwon lafiya, ilimi, rigakafin cututtuka da ayyukan raya karkara. Ya kuma yi ƙoƙarin rage dogaro da ƙasashen waje da ƙarfafa abin da ake kira ci gaban cikin gida. A shekarar 1984 aka sauya sunan ƙasar daga Upper Volta zuwa Burkina Faso. Sankara ya kasance shugaban ƙasar har zuwa 1987, lokacin da aka kashe shi a wani juyin mulki wanda Blaise Compaoré ya jagoranta.

Blaise Compaoré, 1987–2014

Blaise Compaoré ya karɓi mulki bayan hambarar da gwamnatin Sankara a shekarar 1987. Ya zama shugaban ƙasar na dogon lokaci, inda ya yi kusan shekaru 27 a kan mulki. A zamaninsa Burkina Faso ta samu wasu sauye-sauyen tattalin arziki da siyasa, amma mulkinsa ya fuskanci suka daga masu adawa da gwamnati saboda batutuwan dimokiradiyya, ‘yancin ɗan Adam da tsawaita mulki. A shekarar 2014, yunƙurinsa na sauya tsarin kundin tsarin mulki domin ba shi damar ci gaba da mulki ya haifar da gagarumar zanga-zangar jama’a. Daga ƙarshe ya bar mulki a watan Oktoban 2014.

Yacouba Isaac Zida, 2014–2015

Laftanar-Kanar Yacouba Isaac Zida ya taka rawa a gwamnatin rikon kwarya bayan Compaoré ya bar mulki. Ya kasance shugaban ƙasa na rikon kwarya na ɗan lokaci, sannan daga baya ya zama firayim minista. An shirya gudanar da zaɓe domin mayar da ƙasar zuwa tsarin mulkin farar hula.

Michel Kafando, 2014–2015

Michel Kafando ya zama shugaban ƙasa na rikon kwarya a ƙarƙashin tsarin da aka kafa bayan faɗuwar Compaoré. Aikinsa shi ne jagorantar ƙasar zuwa zaɓen dimokiradiyya. A shekarar 2015 an sake samun wani yunƙurin juyin mulki, amma daga baya aka maido da gwamnatin rikon kwarya kuma aka gudanar da zaɓe.

Roch Marc Christian Kaboré, 2015–2022

Roch Marc Christian Kaboré ya lashe zaɓen shugaban ƙasa na 2015, inda ya kawo ƙarshen gwamnatin rikon kwarya. Daga baya aka sake zaɓensa a 2020. Babban ƙalubalen mulkinsa shi ne ƙara tsanantar matsalar tsaro da hare-haren ƙungiyoyin masu ɗauke da makamai. A shekarar 2022 sojoji suka hambarar da shi.

Paul-Henri Sandaogo Damiba, Janairu–Satumba 2022

Laftanar-Kanar Paul-Henri Sandaogo Damiba ya karɓi mulki bayan juyin mulkin Janairu 2022. Ya kafa gwamnatin rikon kwarya tare da bayyana cewa babban burinsa shi ne dawo da tsaro. Sai dai rashin samun gagarumar nasara wajen dakile hare-haren ya haifar da rashin gamsuwa a cikin sojoji, kuma a watan Satumba 2022 aka hambarar da shi.

Ibrahim Traoré, 2022–yanzu

Kyaftin Ibrahim Traoré ya karɓi mulki a watan Satumba 2022 bayan hambarar da Damiba. Shi ne shugaban ƙasar a halin yanzu. Gwamnatinsa ta fi mayar da hankali kan tsaro, ƙarfafa ikon ƙasa, samar da abin da take kira ci gaban cikin gida da ƙara haɗin gwiwa da Mali da Niger.

A shekarun baya, gwamnatin Traoré ta ƙara jaddada siyasar dogaro da kai da ikon ƙasa, musamman a fannin tsaro, tattalin arziki da albarkatun ma’adinai. A watan Janairun 2026, Firayim Minista Rimtalba Jean Emmanuel Ouédraogo ya gabatar da rahoton ayyukan gwamnati na 2025 a gaban Majalisar Dokokin Rikon Kwarya, yana mai bayyana manufofin gwamnati a ƙarƙashin hangen nesan Shugaba Ibrahim Traoré.

A halin yanzu, Ibrahim Traoré shi ne shugaban Burkina Faso, yayin da Rimtalba Jean Emmanuel Ouédraogo yake matsayin Firayim Minista.

Manazarta

World Bank. (2026, June 30). Burkina Faso: World Bank calls for economic resilience to become a sustainable drive of jobs and opportunity. World Bank.

World Bank. (2026). Burkina Faso. World Bank Group.

South African History Online. (2011, March 21). Burkina Faso. South African History Online.

World Bank. (2025). Burkina Faso economic update 2025: Special chapter—Energy for economic growth. World Bank Group.

Sharuɗɗan Editoci

Duk maƙalun da ku ka karanta a wannan taska ta Bakandamiya, marubuta, manazarta da editocinmu ne suka rubuta tare da sa idon kwamitin ba da shawara na ƙwararru. Kuma kowace maƙala da aka buga ta bi muhimman matakai na tantancewa don ganin cewa bayanan dake cikinta sun inganta.

Idan kuma an ga wani kuskure a cikin kowace maƙalarmu, a sanar da mu. Za mu yi bincike sannan mu gyara gwargwadon fahimtarmu.

Maƙalar ta amfanar?
EAa

You cannot copy content of this page

×